სიახლეები
საქართველოს პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის დღევანდელ სხდომაზე გამოსვლისას, „თიბისი ბანკის“ დამფუძნებელმა მამუკა ხაზარაძემ განაცხადა, რომ 2018 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტურის წინ მუქარის შემცველი წერილი მიიღო შინაგან საქმეთა მინისტრ გიორგი გახარიასგან, რომელიც მისგან გარკვეული მოთხოვნების შესრულებას მოითხოვდა, წინააღმდეგ შემთხვევაში, ქვეყნის შიგნით და გარეთ რეპუტაციის შელახვით დაემუქრა. ასევე, მან დაახასიათა ეროვნული ბანკის მხრიდან წარმოებული პროცესი როგორც შანტაჟი, და გაიხსენა, რომ, მასთან შეხვედრის დროს, ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი მიანიშნებდა ზეწოლაზე პოლიტიკოსებისა და სხვა გავლენიანი პირების მხრიდან, რომლის მიზანი ხაზარაძისა და ბადრი ჯაფარიძის მიერ „თიბისი ბანკის“ სამეთვალყურეო საბჭოს დატოვება იყო. მისი განცხადებით, სახეზეა ხელისუფლებისა და ხელისუფლებასთან დაკავშირებული პირების მიერ ორკესტრირებული კამპანია, რომლის ფარგლებშიც ისინი სამართალდამცავ უწყებებსა და ეროვნულ ბანკს იყენებენ. ეჭვს ასეთი კამპანიის შესახებ ამყარებს ის გარემოებაც, რომ საპარლამენტო უმრავლესობამ რამდენიმე დღის წინ  უარი თქვა ხაზარაძისა და ჯაფარიძის მოსმენაზე ეროვნული ბანკის წარმომადგენლების თანდასწრებით და მხოლოდ ამ საკითხის გარშემო საჯარო სკანდალის შემდეგ დათანხმდა, რომ მათთვის საკომიტეტო ტრიბუნა დაეთმო.

აღსანიშნავია, რომ ბოლო წლების განმავლობაში ეს არ არის პირველი შემთხვევა, როდესაც ბიზნესმენები ხელისუფლების წარმომადგენლებისა თუ მმართველ პარტიასთან დაკავშირებული გავლენიანი პირების მხრიდან ზეწოლაზე საუბრობენ. თუ ხაზარაძის განცხადებას უფრო ფართო კონტექსტში განვიხილავთ, ის კიდევ უფრო ამყარებს ჩვენ მიერ არაერთხელ გამოთქმულ შეშფოთებას არაფორმალური მმართველობის ნიშნებისა და სახელმწიფოს მიტაცების მზარდი ტენდენციის შესახებ, რაც მოიცავს დიდი ძალაუფლების კონცენტრაციას მმართველი პარტიისა და გავლენიანი პირების არაფორმალური დაჯგუფების ხელში და მათ მიერ საჯარო ინსტიტუტების გამოყენებას კერძო მიზნებისა და ინტერესებისთვის.
ეს ტენდენცია არსებითად შეუთავსებელია დემოკრატიული მმართველობის პრინციპებთან და საფრთხეს უქმნის კონსტიტუციურ წესრიგს. აქედან გამომდინარე, და რადგან არ გვაქვს იმედი რომ სამართალდამცავ უწყებები მოახდენენ მამუკა ხაზარაძის განცხადებებზე ადექვატურ რეაგირებასა და მიუკერძოებელ გამოძიებას მოვუწოდებთ საქართველოს პარლამენტს - შექმნას დროებითი საგამოძიებო კომისია, რომელიც უზრუნველყოფს საკითხის დეტალურ შესწავლას საჯარო სხდომებზე.

ამასთან, მოვლენებისათვის მეტი სიცხადის მოსაფენად, მნიშვნელოვანია მამუკა ხაზარაძემ გაასაჯაროოს შს მინისტრის , გიორგი გახარიას მიერ მისთვის გაგზავნილი წერილი.

მზად ვართ საკითხის მნიშვნელობიდან გამომდინარე შევხვდეთ მამუკა ხაზარაძეს და ბადრი ჯაფარიძეს მათი სურვილის შემთხვევაში.
 

საერთაშორისო გამჭვირვალობა-საქართველო

სამართლიანი არჩევნებისა და დემოკრატიის საერთაშორისო საზოგადოება

საქართველოს დემოკრატიული ინიციატივა

კონსტიტუციის 42-ე მუხლი

კოალიციამ „დამოუკიდებელი და გამჭვირვალე მართლმსაჯულებისთვის“ საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარესთან უზენაესის სასამართლოს მოსამართლეთა შერჩევის პროცედურების და კრიტერიუმების შემუშავებისთვის შექმნილი სამუშაო ფორმატი დატოვა, რადგან ის არ ემსახურება რეალურ საკანონმდებლო ცვლილებებზე მსჯელობას, რომელმაც მოსამართლეთა შერჩევის პროცესში დამსახურებაზე დაფუძნებული მიდგომა და პროცესის გამჭვირვალედ და მიუკერძოებლად წარმართვა უნდა უზრუნველყოს. სამუშაო შეხვედრაზე პარლამენტის თავმჯდომარის მიერ არაორაზროვნად გამოვლენილი პოზიციით ცხადი გახდა, რომ ის არ აპირებს იმ ტიპის კანონპროექტის შექმნას, რომელიც სასამართლოში გაბატონებული კლანის მიერ უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეთა ერთპიროვნულ ნომინირებას  გამორიცხავს. პარლამენტის თავმჯდომარის ეს პოზიცია ცხადად ადასტურებს მისი და მოსამართლეთა გავლენიანი ჯგუფის შეთანხმებულ მოქმედებას, შესაბამისად, ამგვარ ფორმატში კოალიციის მუშაობის გაგრძელება აზრს მოკლებულია.

უზენაესი სასამართლოს მნიშვნელობისა და მართლმსაჯულების სისტემაში მისი როლის გათვალისწინებით, სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია, რომ კანდიდატები შეირჩნენ ობიექტური კრიტერიუმების  საფუძველზე და ხანგრძლივი და გამჭვირვალე პროცედურების შედეგად.

სწორედ ამ მიზნის მისაღწევად კოალიციის მიერ სამუშაო ჯგუფისათვის წერილობით  იქნა წარდგენილ საკუთარი მოსაზრებები, რომლებიც ძირითადად თანხვედრაშია აშშ-ს საელჩოსა  და ევროკავშირის წარმომადგენლობის მიერ წარდგენილ მოსაზრებებთან.

ამავდროულად კოალიცია მიიჩნევს, რომ კანონპროექტის ცალკეული დებულებების დეტალურ განხილვამდე, არსებითად მნიშვნელოვანია პრინციპული შეთანხმება იქნეს მიღწეული 5 ძირითად  საკითხთან დაკავშირებით, კერძოდ:

1.                არსებითად მნიშვნელოვანია, კანონმდებლობით სათანადოდ იყოს გარანტირებული იმ პირთა მიერ უზენაესი სასამართლოს მოსამართლის თანამდებობის დაკავების შესაძლებლობა, რომელთაც არ აქვთ სამოსამართლო საქმიანობის გამოცდილება, თუმცა სამართლის დარგში მნიშვნელოვანი გამოცდილება გააჩნიათ. ღია კონკურსში მონაწილეობის საშუალება მოქმედი და ყოფილი მოსამართლეების გარდა  პროფესიაში მყოფ სხვა პირებსაც (ადვოკატებს, პროკურორებს და ა.შ.) უნდა მიეცეს, რაც სასამართლო სისტემის ღიაობას უზრუნველყოფს. წარმოდგენილი კანონპროექტის სამუშაო ვერსია სავალდებულო მოთხოვნის სახით  მოსამართლის საკვალიფიკაციო გამოცდის სავალდებულოობას ითვალისწინებს, რაც მნიშვნელოვნად ზღუდავს იმ პირთა წრეს, რომელთაც კონკურსში მონაწილეობა შეუძლიათ;

2.                კანონპროექტი არ ითვალისწინებს ინტერესთა კონფლიქტის მარეგულირებელ იმგვარ ნორმებს, რომელიც პროცესის ობიექტურად და მიუკერძოებლად წარმართვას უზრუნველყოფს.  არსებითად მნიშვნელოვანია, იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს იმ წევრებს, რომლებიც თავად გადაწყვეტენ უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეთა შესარჩევ კონკურსში მონაწილეობას, შეუჩერდეთ საბჭოს წევრის უფლებამოსილება, რათა კონკურსის დასრულებამდე გამოირიცხოს მათი მონაწილეობა როგორც კანდიდატების განხილვის, ასევე საკუთარი თავის ან კონკურენტების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების პროცესში;

3.                შემოთავაზებული კანონპროექტი ითვალისწინებს ბუნდოვან ფარდობით კენჭისყრას, რამაც შესაძლოა საფრთხე შეუქმნას კონკურსის ობიექტურად ჩატარებას და საუკეთესო კანდიდატების შერჩევას. აუცილებელია კანონპროექტიდან ე.წ. ფარდობითი კენჭისყრის საფუძველზე „გრძელი სიის“ შექმნის შესახებ დებულებების ამოღება, ვინაიდან აღნიშნული კლანს აძლევს შესაძლებლობას, პირველივე ეტაპზე 45 კანდადატისგან შედგენილ სიაში დატოვოს მხოლოდ მისთვის მისაღები  კანდიდატები და გამორიცხოს ის კანდიდატები, რომლებსაც შესაძლოა საბჭოს დანარჩენი წევრების მხარდაჭერით ესარგებლა;

4.                განსახილველ პროექტი ითვალისწინებს გადაწყვეტილების მიღებას საბჭოს 2/3-ის უმრავლესობით, რაც ვერ უზრუნველყოფს არამოსამართლე წევრთა რეალურ გავლენას გადაწყვეტილების მიღების პროცესზე. არსებითად მნიშვნელოვანია, გადაწყვეტილება მიღებულ იქნას მოსამართლე წევრების ხმათა 2/3-ითა და არამოსამართლე წევრების ხმათა 2/3-ით. ასევე აუცილებელია მიღებული გადაწყვეტილება იყოს სათანადოდ დასაბუთებული;

5.                მნიშვნელოვანია, საქართველოს პარლამენტმა სრულად განახორციელოს ნომინირებული კანდიდატების კანონმდებლობასა და კონსტიტუციასთან შესაბამისობის შეფასება და ამ მიზნით იურიდიულ საკითხთა კომიტეტთან შეიქმნას სამუშაო ჯგუფი, როგორც ეს გათვალისწინებულია საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის მოქმედ რედაქციაში.

სამწუხაროდ, პარლამენტის თავმჯდომარის მიერ გამოხატული პოზიცია ცხადყოფს, რომ ის  ფაქტობრივად ეწინააღმდეგება ზემოაღნიშნულ საკვანძო საკითხებს, რაც არსებითად მნიშვნელოვანია რეალური საკანონმდებლო ცვლილებების განსახორციელებლად და ქვეყნის უმაღლესი ინსტანციის სასამართლოს დაკომპლექტების ობიექტური და ღია პროცესის უზრუნველსაყოფად.  პარლამენტის თავმჯდომარეს პრინციპული პოზიცია აქვს კენჭისყრასთან დაკავშირებით და მის მიერ შემოთავაზებული ფორმულა სასამართლოში გაბატონებულ კლანს აძლევს სრულ შესაძლებლობას საბჭოს სახელით თავად გადაწყვიტოს კონკრეტული კანდიდატების ნომინირების საკითხი. აღნიშნული პოზიცია კიდევ ერთხელ ადასტურებს  პარლამენტის თავმჯდომარისა და მმართველი პარტიის უპირობო მხარდაჭერას კლანისადმი.

შექმნილ ვითარებაში, როდესაც სამუშაო ჯგუფს აქვს ფორმალური ხასიათი და იგი მხოლოდ კლანისათვის ხელსაყრელი კანონმდებლობის შექმნის პროცესის ლეგიტიმაციის მცდელობას წარმოადგენს, კოალიცია უარს აცხადებს ამ სამუშაო ჯგუფში მუშაობის გაგრძელებაზე.

კოალიცია თანასწორობისთვის ეხმიანება საქართველოს პარლამენტის განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის კომიტეტის თავმჯდომარის, მარიამ ჯაშის საჯარო განცხადებას, საქართველოს აზერბაიჯანელ თემთან დაკავშირებით და მოუწოდებს პარლამენტის წევრს, მისი პოლიტიკური ხედვები და განცხადებები მოქალაქეობის კონსტიტუციურ იდეას დაუახლოვოს და არ დაუშვას ჩვენი ქვეყნის მოქალაქეების პოლიტიკური ინსტრუმენტალიზება.

2018 წლის 26 თებერვალს საქართველოს პარლამენტში, დიასპორისა და კავკასიის საკითხთა კომიტეტისა და განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის კომიტეტის ერთობლივი სხდომის შემდეგ, მარიამ ჯაშმა აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე მცხოვრები ეთნიკური ქართველების მდგომარეობაზე საჯარო განცხადება გააკეთა და მიუთითა, რომ  „აზერბაიჯანში მცხოვრები ქართველების უფლებები საქართვეოში მცხოვრები აზერბაიჯანელების უფლებებს უნდა გაუთანაბრდეს, როგორც განათლების, ასევე სხვა სერვისებზე.“ ამ კუთხით კომიტეტის თავმჯდომარემ მიუთითა, რომ „[..] არის საკითხები, რომელიც თანაბრად პრობლემურია საქართველოში მცხოვრები როგორც ეთნიკური უმცირესობებისთვის, ასევე მაღალმთიან რეგიონებში მცხოვრები ქართველი მოქალაქეებისთვისაც.“ დეპუტატის განცხადებით, აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე მცხოვრები ეთნიკურად ქართველი ადამიანების მდგომარეობის გაუმჯობესების მიზნით, საქართველოს სახელმწიფო ორმხრივი მოლაპარაკებების და თანამშრომლობის საშუალებებს გამოიყენებს აზერბაიჯანის სახელმწიფოსთან.

ცხადია, ვიზიარებთ აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე მცხოვრები ეთნიკურად ქართველი თემის მძიმე უფლებრივ მდგომარეობას და მათ შორის, მათ მიმართ ეთნიკური და რელიგიური ნიშნით დისკრიმინაციის პრაქტიკებს და მიგვაჩნია, რომ ამ საკითხებზე საჯარო დისკუსიების დაწყება და საერთაშორისო სამართლის პრინციპების დაცვით, საქართველოს სახელმწიფოს მხრიდან ქმედითი ნაბიჯების გადადგმა, მნიშვნელოვანია. მეტიც, კოალიციის წევრები მზად არიან ამ პროცესში კონტრიბუცია შეიტანონ. თუმცა, მარიამ ჯაშის განცხადებაში პრობლემას ის აზრი ქმნიდა, სადაც მან საქართველოს ტერიტორიაზე ისტორიულად მცხოვრები აზერბაიჯანელი თემი სხვა სახელმწიფოსთან მოლაპარაკებების საგნად განიხილა და საკუთარი მოქალაქეების მიმართ ნაცვალგების მიდგომა გამოიყენა. საკუთარი მოქალაქეების სხვა სახელმწიფოსთან პირდაპირი დაკავშირება არსებითად აზიანებს ინტეგრაციის პროცესს და აღრმავებს ეთნიკური უმცირესობების გარიყულობასა და იზოლაციას. სამწუხაროა, რომ დეპუტატს სახელმწიფოს და მოქალაქეობის კონსტიტუციური იდეის ძირეული პრინციპები სათანადოდ არ ესმის და საკუთარ მოქალაქეებს ერთგვარად ახარისხებს.

ბოლო პერიოდში ჩატარებული კვლევები აჩვენებს, რომ საქართველოს აზერბაიჯანელებში ჩანს საქართველოს პოლიტიკურ პროექტთან სიმბოლური დაკავშირების და საქართველოს მოქალაქედ თვითიდენტიფიკაციის ძლიერი ტალღა. თუმცა, სამწუხაროა, რომ უმაღლესი პოლიტიკური ორგანოს წარმომადგენელი ვერ ხედავს ჩვენს საზოგადოებაში მიმდინარე მნიშვნელოვან  სოციალურ ცვლილებებს და კვლავ იმ პრობლემატურ მიდგომას იყენებს, რომელიც საქართველოში ისტორიულად მცხოვრებ, ქართულ კულტურასთან და სოციალურ რეალობასთან ღრმად და არსებითად დაკავშირებულ ეთნიკურ ჯგუფებს მეზობელ ქვეყნებთან აიგივებს.

დეპუტატის განცხადებაში ასევე, ჩანდა ეთნიკური უმცირესობების წინაშე მდგარი მნიშვნელოვანი სოციალური და უფლებრივი გამოწვევების არაღიარების პრობლემაც. ცხადია, ჩვენს საზოგადოებას და მათ შორის არადომინანტ ეთნიკურ ჯგუფებს სიღარიბის, დასაქმების, სათანადო განათლების, გარემოს დაცვის, საჯარო და კულტურული სივრცეების არარსებობის პრობლემები მწვავედ გვიდგას.  თუმცა,  არადომინანტი ეთნიკური ჯგუფები ამ სტრუქტურული გამოწვევების მიმართ კიდევ უფრო დაუცველები არიან სწორედ მათი პოლიტიკური და კულტურული გარიყულობის გამო და ამავდროულად, ისინი დამატებით სპეციფიკურ ჩაგვრას განიცდიან. საქართველოს აზერბაიჯანელ თემს, ისევე როგორც სხვა უმცირესობებს, მნიშვნელოვანი პრობლემები უდგას განათლებაზე ხელმისაწვდომობის, საჯარო სამსახურში დასაქმების, დემოკრატიული პოლიტიკური მონაწილეობის და რეპრეზენტაციის, საკუთარი კულტურული თვითმყოფადობის დაცვის, არსებულ სოციალურ და საჯარო სიკეთეებზე თანასწორი წვდომის კუთხით. ხშირად ისინი ჩვენს საზოგადოებაში გაუცხოებას და ქსენოფობიურ დამოკიდებულებებს აწყდებიან. ამ პირობებში მარიამ ჯაშმა ნაცვლად იმისა, რომ არადომინანტი ეთნიკური ჯგუფების სპეციფიკური პრობლემების შესახებ ემსჯელა, არსებული გამოწვევები არსებითად უგულებელყო. ეს მიდგომა განსაკუთრებით პრობლემურია პარლამენტის წევრის მხრიდან, რომელიც მთავრობის საქმიანობაზე საპარლამენტო და დემოკრატიულ კონტროლს უნდა ახორციელებდეს.

კოალიცია მოუწოდებს მარიამ ჯაშს, გადახედოს საკუთარ განცხადებას და გააკეთოს დამაზუსტებელი ახალი საჯარო განცხადება, რათა მსგავსი შინაარსის პოლიტიკურმა ტექსტებმა ხელი არ შეუწყობს არადომინანტ ჯგუფებში გარიყულობის განცდას.  

,,კოალიცია თანასწორობისთვის"

კოალიცია თანასწორობისთვის არაფორმალური გაერთიანებაა, რომელიც 2014 წელს ფონდ ღია საზოგადოება - საქართველოს ხელშეწყობით შეიქმნა და ცხრა არასამთავრობო ორგანიზაციას აერთიანებს. კოალიციის წევრები არიან: ფონდი ღია საზოგადოება - საქართველო“, „ადამიანის უფლებათა სწავლებისა და მონიტორინგის ცენტრი (EMC)”, ,,კონსტიტუციის 42- მუხლი“, კავშირი საფარი“, „საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია“, ,,ქალთა ინიციატივების მხარდამჭერი ჯგუფი (WISG)”,“პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის (PHR)”,,საქართველოს დემოკრატიული ინიციატივა (GDI)” და ,,ტოლერანტობის და მრავალფეროვნების ინსტიტუტი (TDI).”

„კოალიცია თანასწორობისთვის“ ეხმიანება იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მოსამართლე წევრის, სერგო მეთოფიშვილის მიერ გაჟღერებულ სტერეოტიპულ, სტიგმის გამაძლიერებელ და ღირსების შემლახველ მოსაზრებას და დამოუკიდებელ ინსპექტორს  საკითხის შესწავლისკენ მოუწოდებს.

სერგო მეთოფიშვილმა სოციალურ ქსელ Facebook-ში კამპანია „მინდა ვენდო სასამართლოს“ ვიდეორგოლზე საუბრისას ფსიქოსოციალური საჭიროების მქონე პირები დისკრიმინაციულ კონტექსტში მოიხსენია[1].  მან ფსიქოსოციალური საჭიროება გაათანაბრა ისეთ უარყოფით ადამინურ თვისებასთან, როგორიც ტყუილია და ამით ხელი შეუწყო ფსიქოსოციალური საჭიროების მქონე პირების უარყოფით კონტექსტში წარმოჩენას. კოალიცია მიიჩნევს, რომ იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მოსამართლე წევრის მიერ გაკეთებული შეფასება უკიდურესად შემაშფოთებელია, რადგან აღრმავებს ფსიქოსოციალური საჭიროების მქონე პირების მიმართ საზოგადოებაში არსებულ სტიგმას და ახალისებს არაეთიკურ, ხშირად, სასტიკ დამოკიდებულებას ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემის მქონე პირების მიმართ.

ფსიქოსოციალური საჭიროების მქონე ადამიანები წლებია განიცდიან უდიდეს ზეწოლას და გარიყულნი არიან საზოგადოების მხრიდან, რაც განპირობებულია სწორედ ქვეყანაში ადამიანის ღირსებისა და მისი უფლებების პატივისცემაზე არაორიენტირებული მიდგომებისა და პოლიტიკის არსებობით. სტიგმატიზირებული ჯგუფების გარანტს დარღვეული უფლების აღდგენის მიმართულებით, სწორედ სასამართლო კორპუსი წარმოადგენს. მოცემულ შემთხვევაში კი, მართლმსაჯულების ორგანოს წარმომადგენელი თავად გვევლინება საზოგადოებაში ფესვგადგმული სტიგმის წამახალისებლად, რაც უკიდურესად საგანგაშოა.

ხაზი უნდა გაესვას იმ ფაქტს, რომ მოსამართლის ქცევა, როგორც სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას, ისე სხვა საქმიანობის განხორციელების დროს, წარმოადგენს საზოგადოების სასამართლოსადმი ნდობის და სასამართლო ავტორიტეტის განმტკიცების მნიშვნელოვან საფუძველს. შესაბამისად,  მნიშვნელოვანია, შესაბამისი უწყებების მხრიდან საკითხს მიეცეს სათანადო რეაგირება.

კანონმდებლობის თანახმად,[2] მოსამართლის დისციპლინური პასუხისმგებლობის საფუძველს წარმოადგენს სამოსამართლო ეთიკის წესების დარღვევა. ხოლო სამოსამართლო ეთიკის წესების თანახმად, მოსამართლე უნდა უფრთხილდებოდეს მართლმსაჯულების პრესტიჟს და სასამართლო შენობაში თუ მის გარეთ არ იქცეოდეს სასამართლოს ავტორიტეტისა და მოსამართლის თანამდებობისათვის შეუფერებლად.[3] მოსამართლემ თავის განცხადებაში უნდა გამოიჩინოს სათანადო კორექტულობა, არ გამოიყენოს შეურაცხმყოფელი, დამამცირებელი სიტყვები და გამოთქმები ან დისკრიმინაციული ტერმინოლოგია.[4]

„კოალიცია თანასწორობისთვის“ დამოუკიდებელ ინსპექტორს მოუწოდებს დაიწყოს საბჭოს მოსამართლე წევრის, სერგო მეთოფიშვილის მიმართ დისციპლინური სამართალწარმოება დისკრიმინაციული და სტიგმის გამაღრმავებელი მოსაზრების გამოთქმის გამო.

 

,,კოალიცია თანასწორობისთვის"

კოალიცია თანასწორობისთვის არაფორმალური გაერთიანებაა, რომელიც 2014 წელს ფონდ ღია საზოგადოება - საქართველოს ხელშეწყობით შეიქმნა და ცხრა არასამთავრობო ორგანიზაციას აერთიანებს. კოალიციის წევრები არიან: ფონდი ღია საზოგადოება - საქართველო“, „ადამიანის უფლებათა სწავლებისა და მონიტორინგის ცენტრი (EMC)”, ,,კონსტიტუციის 42- მუხლი“, კავშირი საფარი“, „საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია“, ,,ქალთა ინიციატივების მხარდამჭერი ჯგუფი (WISG)”,“პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის (PHR)”,,საქართველოს დემოკრატიული ინიციატივა (GDI)” და ,,ტოლერანტობის და მრავალფეროვნების ინსტიტუტი (TDI).”

 



[1] https://bit.ly/2GX0KDn;

[2] საქართველოს კანონი „საქართველოს საერთო სასამართლოების მოსამართლეთა დისციპლინური პასუხისმგებლობისა და დისციპლინური სამართალწარმოების შესახებ“, მუხლი 2, პუნქტი 2, ქვეპუნქტი „ი“;

[3] სამოსამართლო ეთიკის წესები, მუხლი 4, [http://www.supremecourt.ge/judges-self-governance/judges-ethics-code/];

[4] სამოსამართლო ეთიკის წესები, მუხლი 20, [http://www.supremecourt.ge/judges-self-governance/judges-ethics-code/]

პატივცემულო ელჩებო,

 

მართლმსაჯულების ბედით დაინტერესებული საქართველოს მოქალაქეები მოგმართავთ როგორც ამ ქვეყნის დემოკრატიული განვითარების გულშემატკივრებს. მართლმსაჯულებაში არსებულ მდგომარეობასთან დაკავშირებით ჩვენ აქამდეც გაგვიკეთებია განცხადებები, სადაც ხელისუფლებას, პოლიტიკურ ძალებს, ამა თუ იმ ინსტიტუტს მივმართავდით. თუმცა, ჩვენი ადრესატი თქვენ აქამდე არ ყოფილხართ, რადგან ყველა ქვეყანაში საკუთარი ბედის შესახებ გადაწყვეტილებებს ამ ქვეყნის მოქალაქეები იღებენ, პარტნიორების ამოცანა კი კეთილი რჩევის მიცემა და მხარდაჭერაა. თუმცა, ახლა გადავწყვიტეთ გაგიზიროთ ჩვენი წუხილი, რადგან ვხედავთ რისკს, რომ თქვენი სახელის და რესურსის გამოყენება შესაძლოა იმ პროცესების ლეგიტიმაციისთვის მოხდეს, რომელიც არა დამოუკიდებელი სასამართლოს შექმნას, არამედ ვიწრო ინტერესთა ჯგუფს და მათი გავლენების გაძლიერებას ემსახურება.

 

ამ ქვეყნის მოსახლეობას უსამართლო მართლმსაჯულების მძიმე გამოცდილება აქვს. საზოგადოება კარგად აცნობიერებს, რომ დღეს სასამართლოში გარდამტეხი პროცესი მიმდინარეობს. სამწუხაროდ, ბოლო მოვლენებმა კიდევ ერთხელ ნათლად დაადასტურა, რომ წლების განმავლობაში გადადგმული ნაბიჯები, არ აღმოჩნდა საკმარისი ძლიერი და დამოუკიდებელი სასამართლოს შესაქმნელად.

 

დღეისათვის ქართულ მართლმსაჯულებაში შექმნილია არაორდინარული ვითარება. სხვადასხვა ფაქტორის, მათ შორის, ყოფილი და მოქმედი ხელისუფლების ხელშეწყობით და არასწორი რეფორმების შედეგად, სასამართლოს სისტემის სადავეებში მოექცა პირთა ვიწრო ჯგუფი, რომელიც აკონტროლებს იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს და მის ხელთ არსებულ მექანიზმებს იყენებს არა სასამართლო სისტემის გაჯანსაღების, არამედ საკუთარი ძალაუფლების განმტკიცებისთვის, სასამართლოს ნდობა დღითიდღე ეცემა, სასამართლო რეფორმა კი ჩიხშია შესული.

 

არსებულ ვითარებაში ილუზიაა იმის ვარაუდი, რომ სასამართლოში არსებული კრიზისული მდგომარეობა გამოსწორდება უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეთა არჩევის კრიტერიუმებისა და წესების შემუშავებით. ერთადერთი გამოსავალი კლანის წევრების და საბჭოში მათი მხარდამჭერი 11 წევრის გადადგომა, ამის შემდეგ კი იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს რეფორმირებაა.

 

პარლამენტის თავმჯდომარის ხელმძღვანელობით ამჟამად მიმდინარე სამუშაო პროცესის გაცხადებული მიზანი უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეთა შერჩევის პროცესის და კრიტერიუმების გაწერაა. თქვენ კარგად მოგეხსენებათ, რომ პარლამენტის თავმჯდომარესთან არსებული ფორმატის არადემოკრატიულობის და პრობლემური შემადგენლობის გამო, ბევრმა აქტორმა პროტესტი გამოთქვა 27 იანვარს გამართული შეხვედრის ფორმატთან და სამუშაო საკითხებთან დაკავშირებით.

 

ამ ვითარებაში კი პარლამენტის მიერ ვრცელდება ინფორმაცია თქვენთან შეხვედრის და როგორც ჩანს, უკვე მომზადებული კანონპროექტის დეტალების განხილვის შესახებ. ასევე ვრცელდება ინფორმაცია, რომ კანონპროექტში გარკვეული ჩასწორებები სწორედ თქვენი რეკომენდაციების შესაბამისად შევიდა. არ ვიცით რამდენად ზუსტად ასახავს ეს ინფორმაცია თქვენი და პარლამენტის თავმჯდომარის შეხვედრის შინაარსს, თუმცა გვინდა იმედი გამოვთქვათ, რომ შეხვედრაზე წინსწრებით, სხვა დაინტერესებულ მხარეებთან კონსულტაციის გარეშე, კანონპროექტისთვის მხარდაჭერა არ გამოგიცხადებიათ.

 

კანონპროექტი, რომელიც ჯერ-ჯერობით მხოლოდ ზოგადი პრინციპების დონეზეა ჩვენთვის ცნობილი, შექმნილია იმგვარად, რომ მან ფორმალურად გააფორმოს ის, რა შედეგის დადგომაც მოსამართლეთა გავლენიან ჯგუფს ჯერ კიდევ გასული წლის დეკემბერში ჰქონდა განზრახული.

 

ვაფასებთ რა თქვენს განსაკუთრებულ როლს, ასევე თქვენს მიერ წლების განმავლობაში გაწეულ ძალისხმევას მართლმსაჯულების სექტორის რეფორმის პროცესში, ვითარების კრიზისულობის გათვალისწინებით, მოგიწოდებთ:

 

  • კიდევ ერთხელ მკაფიოდ შეაფასოთ სასამართლო რეფორმის შედეგები;
  • არ დაუშვათ, თქვენი სახელის გამოყენებით იმ პროცესის ლეგიტიმაცია, რომელიც ამ ქვეყნის მოსახლეობის საჭიროებებს არ ასახავს და არ ეხმიანება.
  • მხედველობაში მიიღოთ ის, რომ გამართული პროცედურები და კრიტერიუმები თავის მიზანს მიაღწევენ მხოლოდ იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს შემადგენლობის, ხელახალი პლურალისტული წესით განახლების შემთხვევაში.
ხელმომწერები:

მაია ბაქრაძე, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ყოფილი მოსამართლე

დათო ლაღიძე, თეთრი ხმაურის მოძრაობა

კახა წიქარიშვილი, იურისტი/სამართლის პროფესორი

ლია მუხაშავრია, ადამიანის უფლებათა პრიორიტეტი

ბესიკ სისვაძე, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ყოფილი მოსამართლე

თეა ხამხაძე, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ყოფილი მოსამართლე

ანა ნაცვლიშვილი, სამართლის პროფესორი, აქტივისტი

კახა კოჟორიძე, ადვოკატი

უჩა ნანუაშვილი, საქართველოს ყოფილი სახალხო დამცველი

მაია მწარიაშვილი, თბილისის საოლქო სასამართლოს ყოფილი თავმჯდომარე

ირაკლი კორძახია, ადვოკატი

ზაზა ხატიაშვილი, ადვოკატთა ასოციაციის ყოფილი თავმჯდომარე

რატი ამაღლობელი, პოეტი

იოსებ ბარათაშვილი, ადვოკატი

ვახუშტი მენაბდე, ასოცირებული პროფესორი, ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი

ნიკოლოზ ლეგაშვილი, იურისტი

დავით ჯანდიერი, სამართლის პროფესორი, სტრატეგიული ანალიზის ცენტრის ანალიტიკოსი

მამუკა ახვლედიანი, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ყოფილი თავმჯდომარე

ირაკლი გაბრიჩიძე, ადვოკატი

ლაშა ტუღუში, ლიბერალური აკადემია

თორნიკე ბაქრაძე, ადვოკატი/მედიატორი

კონსტიტუციის 42-ე მუხლი

ადამიანის უფლებათა ცენტრი

კავშირი “საფარი”

ევროპის ფონდი

საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველო

ადამიანის უფლებების სწავლებისა და მონიტორინგის ცენტრი (EMC)

ღია საზოგადოების ფონდი

ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტი (IDFI)

სამოქალაქო ინტეგრაციის ფონდი

საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია

საქართველოს დემოკრატიული ინიციატივა (GDI)

საქართველოს გაეროს ასოციაცია

მწვანე ალტერნატივა

პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის (PHR)

სამოქალაქო საზოგადოების ინსტიტუტი

ირაკლი კუპრაძე, აქტივისტი

„კონსტიტუციის 42-ე მუხლმა“ პროექტ „სამუშაო ადგილებზე შევიწროების/სექსუალური შევიწროების წინააღმდეგ ბრძოლა განათლების, სამართლებრივი კონსულტაციების/იურიდიული დახმარების და ადვოკატირების გზით“ ფარგლებში ესეების კონკურსი გამართა.

კონკურსისი თემატიკა იყო "სექსუალური შევიწროება სამუშაო ადგილზე - პრევენცია და გამოწვევები".

კონკურსის მიზანს წარმოადგენდა,  სამუშაო ადგილზე სექსუალური შევიწროების, როგორც დისკრიმინაციის ერთ-ერთი ფორმის და მის წინააღმდეგ ბრძოლის სამართლებრივი მექანიზმების შესახებ სტუდენტების ცნობიერების ამაღლება.

ესეების კონკურსში მონაწილეობა შეეძლოთ ნებისმიერი უნივერსიტეტის სამართლის ფაკულტეტის ბაკალავრიატის მესამე და მეოთხე კურსის, ასევე მაგისტრატურის სტუდენტებს.

18 თებერვალს პროექტის იურისტმა ნინო ტაგანაშვილმა ესეების კონკურსში მონაწილეებს  სერთიფიკატები გადასცა.

ადამიანის უფლებებზე მომუშავე ორგანიზაციები დეკანოზი გიორგი მამალაძის სისხლის სამართლის საქმეს ვეხმიანებით და სამართლიანი სასამართლოს უფლების ფუნდამენტური სტანდარტების დარღვევაზე ვუთითებთ და საქართველოს პრეზიდენტის მისი შეწყალებისკენ მოვუწოდებთ.  

 საერთო სასამართლოების მიერ დადგენილი განაჩენები[1] და მსჯავრდებული პირისა და მისი ადვოკატების ახსნა-განმარტებები აჩვენებს, რომ საქმეში დაირღვა არსებითი ხასიათის პროცესუალური და მატერიალურ-სამართლებრივი სტანდარტები, მათ შორის:

·        საქმეზე არსებითი და გადამწყვეტი მნიშვნელობის მქონე მტკიცებულებების მოპოვება კანონის მოთხოვნებისა და ადამიანის უფლებათა სტანდარტების უხეში დარღვევით განხორციელდა,  რამაც საქმის ყველაზე მნიშვნელოვანი მტკიცებულების (დანაშაულის საგნის) ვალიდურობა და სანდოობა ეჭვს ქვეშ დააყენა.  კერძოდ,  . მამალაძის დაკავება განხორციელდა თბილისის საერთაშორისო აეროპორტში, მას შემდეგ რაც მან საპასპორტო კონტროლი გაიარა და ბარგი ჩააბარა. საგამოძიებო ორგანოს მიერ ბარგის ამოღება მსჯავრდებულის დაუსწრებლად, ვიდეოგადაღების გარეშე განხორციელდა და ბარგი მას დაკავებიდან დაახლოებით ცხრა საათის შემდგომ წარედგინა. საქმის მთავარი და ძირითადი მტკიცებულების ამ პირობებში და წესით ამოღება განაჩენის კანონიერების საკითხს არსებითად სადავოს ხდის.   

·        საქმის განხილვის დროს არსებითად დაირღვა მტკიცების ტვირთის გადანაწილების წესი.  განაჩენებში სასამართლო ღიად უთითებს დაცვის მხარის ვალდებულებაზე გამამართლებელი მტკიცებულების წარდგენის აუცილებლობის შესახებ, მაშინ როცა კანონი სწორედ ბრალდების მხარეს (პროკურატურას) აკისრებს მტკიცების ტვირთს. სასამართლო გ. მამალაძის საქმეში სრულად აიგნორებს ბრალდების ტვირთის განაწილების აღნიშნულ პრინციპს და ნაცვლად იმისა, რომ შეაფასოს ბრალდების მხარის მიერ წარდგენილი მტკიცებულებები ადასტურებს თუ არა  გონივრულ ეჭვს მიღმა სტანდარტით პირის ბრალეულობას, მსჯელობას იმის თაობაზე, წარადგინა თუ არა დაცვის მხარემ გამამართლებელი მტკიცებულებები.

·        საქმის განხილვის პროცესში დაირღვა სასამართლო განხილვის საჯაროობის პრინციპი, რამაც საქმეზე საზოგადოებრივი კონტროლის შესაძლებლობა არსებითად შეამცირა. კერძოდ, ორივე ინსტანციის სასამართლომ დაუსაბუთებლად და კანონით გაუთვალისწინებელი გარემოებებზე დაყრდნობით მიიღო სხდომის დახურვის გადაწყვეტილება. ამასთან ერთად, გ. მამალაძის ადვოკატებს პროკურატურამ გამოძიების საწყისი ეტაპიდანვე შეუზღუდა საზოგადოებისთვის ინფორმაციის მიწოდება, გაუხმაუროებლობის პირობის ჩამორთმევით.

·        პროცესუალური დარღვევების მიღმა პრობლემურია გ. მამალაძისთვის წარდგენილი და სასამართლოს მიერ დადასტურებული ბრალდების სამართლებრივი შეფასების და კვალიფიკაციის საკითხი.  საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის მე-18 მუხლის თანახმად „დანაშაულის მომზადებად ითვლება დანაშაულის ჩადენისათვის პირობების განზრახ შექმნა“. დანაშაულის პირობებში მოიაზრება მათ შორის ,,ინფორმაციის მოძიება, დანაშაულებრივი ქმედების განზრახვა და სხვა. მნიშვნელოვანია რომ კანონმდებელი აქცენტს პირობების და არა პირობის შექმნაზე აკეთებს, რაც გულისხმობს იმას, რომ აღნიშნული კვალიფიკაციისთვის აუცილებელად უნდა დგინდებოდეს ყველა პირობის არსებობა. გ. მამალაძის მიმართ დადგენილი განაჩენები კი ყურადღებას არა პირობებზე, არამდე ერთ პირობაზე ამახვილებს, კერძოდ, განაჩენები ეყრდნობა გ. მამალაძის მიერ ინტერნეტის საშუალებით დანაშაულის საგნის შესახებ ინფორმაციის მოძიებას და არ ასაბუთებს დანაშაულის მომზადებისთვის აუცილებელი ელემენტის - განზრახვის არსებობას.

·        პირველივე დღეებიდან, დეკანოზ გიორგი მამალაძის მიმართ დაირღვა უდანაშაულობის პრეზუმფცია სახელმწიფო ხელისუფლების უმაღლეს წარმომადგენელთა მხრიდან, რამაც განაჩენის გამოტანამდე შექმნა საზოგადოებრივი წინასწარი განწყობა დეკანოზის დამნაშავეობასთან დაკავშირებით.

ზემოთ აღნიშნული დარღვევების გათვალისწინებით, ხელმომწერი ორგანიზაციები მივიჩნევთ, რომ დეკანოზი გიორგი მამალაძის საქმეზე მიღებული განაჩენები არ აკმაყოფილებს დასაბუთებული გადაწყვეტილების სტანდარტს. საქმეზე არსებითი და გადამწყვეტი ხასიათის მტკიცებულება ეროვნული კანონმდებლობისა და ადამიანის უფლებათა სტანდარტის დარღვევით არის მოპოვებული, რაც მთლიანობაში გ. მამალაძის მიმართ სამართლიანი სასამართლოს უფლების დარღვევაზე უთითებს.

სასამართლო სისტემის დამოუკიდებლობა და ობიექტურობა განსაკუთრებით სწორედ პოლიტიკური ინტერესის საქმეებზე მიღებული გადაწყვეტილებებით იზომება, სამწუხაროდ, სამწუხაროა, რომ ეროვნულმა სასამართლოებმა დეკანოზის საქმეზე მიუკერძოებლობის და ადამიანის უფლებების სტანდარტებთან შესაბამისობის ეს ტესტი ვერ ჩააბარეს. ამ პირობებში ხელმომწერი ორგანიზაციები მივიჩნევთ, რომ მნიშვნელოვანია დეკანოზი გიორგი მამალაძის მიმართ პრეზიდენტმა შეწყალების კონსტიტუციური უფლებამოსილება გამოიყენოს და უსამართლო მართლმსაჯულების მძიმე შედეგებისა და უფლების დარღვევების აღმოფხვრა ამ გზით უზრუნველყოს.  

ადამიანის უფლებების სწავლებისა და მონიტორინგის ცენტრი (EMC)

კონსტიტუციის 42-ე მუხლი

ადამიანის უფლებათა ცენტრი

ტოლერანტობისა და მრავალფეროვნების ინსტიტუტი (TDI)

საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია

საერთაშორისო გამჭვირვალება - საქართველო (TI)

პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის (PHR)



[1] საერთო სასამართლოების მიერ, დეკანოზი გიორგი მამალაძე ცნობილი იქნა დამნაშავედ საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის მე-18 , 108- და 236- მუხლის მე-2 ნაწილით, რაც მკვლელობის მომზადებას, ცეცხლსასროლი იარაღისა და საბრძოლო მასალის უკანონო შეძენა/შენახვას გულისხმობს. დეკანოზს 9 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიესაჯა.

 

,,კოალიცია თანასწორობისათვის მოუწოდებს საქართველოს პარლამენტის ადამიანის უფლებათა დაცვისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის კომიტეტის თავმჯდომარეს, იმოქმედოს პარლამენტის წევრისათვის დადგენილი ეთიკის კოდექსის მოთხოვნების შესაბამისად და შეწყვიტოს დაუსაბუთებელი თავდასხმები ადამიანის უფლებებზე მომუშავე ორგანიზაციებისა თუ ცალკეული აქტივისტების მიმართ.

ბოლო მსგავს შემთხვევას ადგილი ჰქონდა 2019 წლის 4 თებერვალს, საქართველოს პარლამენტის ადამიანის უფლებათა დაცვისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის კომიტეტის ინიციატივით  ,,ბავშვის უფლებათა კოდექსის კანონპროექტის განხილვის მიზნით გამართულ შეხვედრაზე. შეხვედრის მიმდინარეობისას, სოფიო კილაძემ ,,კოალიცია თანასწორობისათვის წევრი ორგანიზაციის - ,,პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის“ (PHR)  წარმომადგენელს, ანა აბაშიძეს მიმართა შემდეგი ფრაზებით: ,,ჩემამდე მოვიდა შესაბამისი ხმები, რომ თქვენ პირდაპირ გქონდათ, თქვენ და ანა არგანაშვილს, დავალებული, რომ ამ ბავშვის კოდექსთან დაკავშირებით დესტრუქციული როლი გეთამაშათ, გამოსულიყავით მედიასაშუალებებში, გეყვირათ, რომ ქვეყანა იქცევა...“ ,,კარგი იქნება, თუ პარლამენტარების პიროვნულ შეურაცხყოფებს ფეისბუქზე თავს დაანებებთ, თქვენ და ანა არგანაშვილი...“ ასევე, სოფიო კილაძემ ანა აბაშიძეს არ მისცა შესაძლებლობა, პასუხი გაეცა გამოთქმულ ბრალდებაზე  - ,,ანგაჟირებული, დავალებული ადამიანისგან არაფერს არ ვიღებ.  თქვენ ხართ ანგაჟირებული ადამიანი და თქვენგან არაფერს არ ვიღებ და არც მოგისმენთ რა“.

აღსანიშნავია, რომ სოფიო კილაძე არაერთი სამუშაო ჯგუფის შეხვედრისას თუ კომიტეტის სხდომებზე იყენებს ადამიანის უფლებებთან შეუსაბამო გამონათქვამებს და მისი მოქმედებით აჩვენებს აშკარა მიუღებლობას განსხვავებული მოსაზრებებისა თუ კრიტიკის მიმართ. [1]

"კოალიცია თანასწორობისათვის" სოფიო კილაძეს შეახსენებს, რომ ადამიანის უფლებათა დაცვისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის კომიტეტის თავმჯდომარის სტატუსი მას ავალდებულებს, საჯარო პოზიციონირებისას აჩვენოს ადამიანის უფლებების მიმართ პატივისცემა და ხელი შეუწყობს სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენელთა საკანონმდებლო პროცესებში ჩართვას. საკანონმდებლო პროცესში ჩართულობის შემადგენელი ნაწილია საკითხით დაინტერესებული პირებისათვის მოსაზრებების დაფიქსირების მიცემის შესაძლებლობა. კრიტიკული და განსხვავებული მოსაზრებები კი არ შეიძლება გახდეს ადამიანის უფლებებზე მომუშავე ორგანიზაციის თუ ცალკეული აქტივისტის მიმართ დაუსაბუთებელი ბრალდებების და გამოხატვის თავისუფლების შეზღუდვის საფუძველი. მით უფრო, რომ საჯარო პირებს კრიტიკის თმენის ვალდებულება აქვთ და ეს დემოკრატიული საზოგადოების ფუნდამენტური პრინციპი და მოთხოვნაა.

საკანონმდებლო პროცესებში საზოგადოებრივი ჯგუფების დემოკრატიული მონაწილეობა მოითხოვს პარლამენტის ხელმძღვანელი პირების მხრიდან კარგად ორგანიზებული, მონაწილეობითი, სამართლიანი და ეთიკური სადისკუსიო პლატფორმების შექმნას, რომელიც ადამიანის უფლებების განუხრელი დაცვისა და განსხვავებული აზრის პატივისცემის იდეაზე დგას. სამწუხაროდ, ადამიანის უფლებათა დაცვის კომიტეტის თავმჯდომარე არათუ ამგვარი პლატფორმის შექმნას ვერ ახერხებს, არამედ თავად ხდება არაეთიკური მიმართვების, ავტორიტარული მიდგომებისა და ადამიანის უფლებების ხედვებს აცდენილი განცხადებების ავტორი, რაც მის მაღალ და საზოგადოებრივად მნიშვნელოვან სტატუსს არსებითად არ შეესაბამება. სწორედ ამიტომ, ,,კოალიცია თანასწორობისთვის’’ მისი პოლიტიკური პასუხისმგებლობის საკითხს სვამს და მმართველ პოლიტიკურ გუნდს დროული რეაგირებისკენ მოუწოდებს. სხვა შემთხვევაში შეგვიძლია ჩავთვალოთ, რომ მმართველი გუნდი არსებითად იზიარებს მისი განცხადებების და მიდგომების სულისკვეთებას, და ამდენად, ასევე ატარებს პოლიტიკურ ტვირთს სოფიო კილაძის განცხადებების გამო. აღსანიშნავია, რომ საზოგადოებრივი ჯგუფები წარსულშიც აყენებდნენ ადამიანის უფლებათა დაცვის კომიტეტის თავმჯდომარის პოლიტიკური პასუხისმგებლობის საკითხს ადამიანის უფლებების იდეებთან მისი შეუსაბამო განცხადებების და ხედვების გამო, თუმცა, ამ მიმართვას ქართული ოცნების მხრიდან რაიმე რეაგირება არ მოჰყოლია.

სამწუხაროდ, პარლამენტში ამ დრომდე არ მოქმედებს მექანიზმი, რომელიც მსგავს არაეთიკურ შემთხვევებზე საზოგადოებრივ ჯგუფებს ქმედითი რეაგირების მოთხოვნის შესაძლებლობას მისცემდა.     

 

,,კოალიცია თანასწორობისთვის"

კოალიცია თანასწორობისთვის არაფორმალური გაერთიანებაა, რომელიც 2014 წელს ფონდ ღია საზოგადოება - საქართველოს ხელშეწყობით შეიქმნა და ცხრა არასამთავრობო ორგანიზაციას აერთიანებს. კოალიციის წევრები არიან: ფონდი ღია საზოგადოება - საქართველო“, „ადამიანის უფლებათა სწავლებისა და მონიტორინგის ცენტრი (EMC)”, ,,კონსტიტუციის 42- მუხლი“, კავშირი საფარი“, „საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია“, ,,ქალთა ინიციატივების მხარდამჭერი ჯგუფი (WISG)”,“პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის (PHR)”,,საქართველოს დემოკრატიული ინიციატივა (GDI)” და ,,ტოლერანტობის და მრავალფეროვნების ინსტიტუტი (TDI).”

 


[1]  მაგ: იხილეთ ,,თანასწორობის მოძრაობის“ 2018 წლის 1 მაისის მოთხოვნა - https://bit.ly/2MMVClU;  ,,კოალიცია თანასწორობისათვის“ 2019 წლის 22 იანვრის განცხადება - https://bit.ly/2t5T756;

 

ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს დიდმა პალატამ სახელმწიფოთა შორის დავაზე „საქართველო რუსეთის წინააღმდეგ (1)“ 2019 წლის 31 იანვარს გამოტანილი გადაწყვეტილებით, 1500 ეთნიკური ქართველის კოლექტიური გამოძევებისთვის, რომელსაც ადგილი ჰქონდა 2006 წლის ოქტომბრიდან 2007 წლის იანვრამდე პერიოდში, რუსეთის ფედერაციას დააკისრა 10 000 000 ევროს გადახდის ვალდებულება, არამატერიალური ზიანის ანაზღაურების სახით. სასამართლოს გადაწყვეტილებით:

-         ანაზღაურება მიყენებული არამატერიალური ზიანისთვის 2 000 ევროს ოდენობით მიეკუთვნება იმ პირებს, რომელთა მიმართაც დადგინდა მხოლოდ კონვენციის მე-4 ოქმის მე-4 მუხლის დარღვევა (კოლექტიური გაძევების აკრძალვა);

-         ანაზღაურება მიყენებული არამატერიალური ზიანისთვის 10 000-დან 15 000 ევროს ოდენობით (პატიმრობის პერიოდის გათვალისწინებით), მიეკუთვნება იმ პირებს, რომელთა მიმართაც დადგინდა კონვენციის მე-5 მუხლის პირველი და მესამე პარაგრაფების (თავისუფლებისა და უსაფრთხოების უფლება) და მე-3 მუხლის (არაადამიანური და დამამცირებელი მოპყრობა პატიმრობის პირობების გამო) დარღვევა.

სასამართლოს გადაწყვეტილებით, ქართულმა მხარემ, ევროპის საბჭოს მინისტრთა კომიტეტის ზედამხედველობით, უნდა შექმნას საქმეში მითითებულ ინდივიდუალურ მსხვერპლთათვის თანხების განაწილების ეფექტური მექანიზმი.

საქმეს საფუძვლად დაედო საჩივარი (no. 13255/07), რომელიც საქართველომ რუსეთის ფედერაციის წინააღმდეგ სასამართლოში 2007 წლის 26 მარტს წარადგინა.

2014 წლის 3 ივლისის გადაწყვეტილებით, ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ დაადგინა რომ 2006 წლის ოქტომბრიდან 2007 წლის იანვრამდე პერიოდში, რუსეთის ფედერაციაში ადგილი ჰქონდა ეროვნებით ქართველების დაკავების, დაპატიმრების და გაძევების პოლიტიკის კოორდინაციას და ადმინისტრაციულ პრაქტიკას კონვენციის პრეცედენტული სამართლის მიზნებისათვის. რუსეთის ფედერაციის ამ ქმედებებით დაირღვა ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის: მე-5 მუხლი (თავისუფლებისა და უსაფრთხოების უფლება; სამართლებრივი დაცვის საშუალების არარსებობა), მე-3 მუხლი (არაადამიანური და დამამცირებელი მოპყრობა პატიმრობის პირობების გამო), მე-13 მუხლი (სამართლებრივი დაცვის ქმედითი საშუალების უფლება), კონვენციის მე-4 ოქმის მე-4 მუხლი (საქართველოს მოქალაქეების გაძევება, აღნიშნულ პერიოდში, წარმოადგენდა ადმინისტრაციულ პრაქტიკას).

ააიპ „კონსტიტუციის 42-ე მუხლი“ ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოში, 2006 წლის ოქტომბრიდან 2007 წლის იანვრამდე პერიოდში რუსეთის ფედერაციის მიერ განხორციელებულ ქმედებებით 7 დაზარალებული პირის ინტერესებს წარმოადგენს. 2016 წლის 20 დეკემბრის გადაწყვეტილებით ევროპულმა სასამართლომ გააერთიანა აღნიშნული საჩივრები ერთ ჯგუფად საქმეში ბერძენიშვილი და სხვები რუსეთის წინააღმდეგ (no. 14594/07, 14597/07, 14976/07, 14978/07,
15221/07, 16369/07 and 16706/07
) და დაადგინა კონვენციის შესაბამისი მუხლების დარღვევა, თუმცა, დაზარალებულთა სამართლიანი დაკმაყოფილების საკითხი ღიად დატოვა, სახელმწიფოთა შორის დავის გადაწყვეტამდე. ამ პირთათვის კომპენსაციის გადახდის საკითხი სწორედ დღეს გამოტანილი გადაწყვეტილების შემდეგ გადაწყდება.

კიდევ ერთ დავაზე, რომელშიც დაზარალებულთა ინტერესებს ორგანიზაცია წარმოადგენდა - შიოშვილი და სხვები რუსეთის წინააღმდეგ (no. 19356/07) - ადამიანის უფლებათა ევროპულმა სასამართლომ დააკმაყოფილა საჩივარი და რუსეთის ფედერაციას დააკისრა 30 000 ევროს გადახდა მიყენებული არამატერიალური ზიანის საკომპენსაციოდ, რაც დაზარალებულ პირებს უკვე აუნაზღაურდათ.

 

პლატფორმა “არა-ფობიას!”  ეხმაურება 25 წლის უფლებადამცველის, ვიტალი საფაროვის სასტიკი მკვლელობის შემთხვევას და მოუწოდებს საქართველოს პროკურატურას საქმე გადაკვალიფიცირდეს ჯგუფურ დანაშაულად.

მიგვაჩნია, რომ 2018 წლის 30 სექტემბერს მომხდარი ფაქტი კიდევ ერთხელ ადასტურებს საზოგადოებაში სიძულვილის მოტივით ჩადენილი დანაშაულის საფრთხის მზარდ ტენდენციას, რომლის საპასუხოდაც, სახელმწიფოს შესაბამისი უწყებები სრულყოფილად და ეფექტიანად ვერ უზრუნველყოფენ პრევენციული მექანიზმების შემუშავებას, მსგავსი დანაშაულების მოტივის სათანადო იდენტიფიცირებასა და დამნაშავე პირების ადეკვატურ დასჯას.

საფაროვის მკვლელობის საქმეზე დაკავებულია ორი პირი. მოწმეთა ჩვენებები და ბრალდებულების პროფილები სოციალურ ქსელებში იძლევა დასკვნის შესაძლებლობას, რომ ისინი “ნეონაცისტური” დაჯგუფების წევრები არიან. მათ შორის ერთ-ერთ დაკავებულს ბრალი წარდგენილი აქვს, სსსკ-ის 376-ე მუხლით, რაც დანაშაულის შეუტყობინებლობას გულისხმობს. ხაზგასასმელია, რომ არსებობს მტკიცებულებები, რომ ბრალდებული უშუალოდ მონაწილეობდა მკვლელობაში, ის ცემდა მსხვერპლს და ურტყამდა კასტეტს, რითაც გამოიხატება დანაშაულში მისი აქტიური მონაწილეობა. ადვოკატების ხელთ არსებული ინფორმაციით, ეს ფაქტი დასტურდება, როგორც დანაშაულის თვითმხილველ მოწმეთა ჩვენებებით, ასევე სათვალთვალო ვიდეოკამერებით გადაღებული კადრებით, საქმეში არსებული დანაშაულის ორი იარაღით და მსხვერპლისთვის სხეულზე მიყენებული ჭრილობებით. ამდენად, ამ ბრალდებულის მიმართ სისხლისსამართლებრივი დევნა არა დანაშაულის შეუტყობინებლობისათვის, არამედ განზრახ მკვლელობაში თანამონაწილეობისათვის უნდა მიმდინარეობდეს. 

სამწუხაროდ, ბოლო პერიოდში ეს არ არის ერთადერთი სისხლის სამართლის საქმე, როდესაც ჯგუფურად ჩადენილ დანაშაულზე გამოძიება არ მიმდინარეობს სათანადო კვალიფიკაციით.[1] მსგავსი არასწორი პრაქტიკა, ერთი მხრივ, შეიძლება აიხსნებოდეს, საგამოძიებო ორგანოების, მათ შორის საქართველოს პროკურატურის წარმომადგენელთა არაკვალიფიციურობით, ხოლო მეორე მხრივ, სახელმწიფო ნების არარსებობით, ეფექტურად ებრძოლოს ჯგუფურად ჩადენილ დანაშაულს.

რაც შეეხება მეორე ბრალდებულს, მას, თავდაპირველად, ბრალი წარდგენილი ჰქონდა სსკ-ის 108 მუხლის შესაბამისად, რაც გულისხმობს განზრახ მკვლელობას (დამამძიმებელი გარემოებების გარეშე). ხელმომწერი ორგანიზაციები, დადებითად ვაფასებთ პროკურატურის მიერ ადამიანის უფლებების საკითხებზე მომუშავე ორგანიზაციების მოწოდების გაზიარებას, რომლის საფუძველზეც საქმე სისხლის სამართლის კოდექსის შესაბამისი მუხლით (109 მუხლის მეორე ნაწილის “დ” ქვეპუნქტი) გადაკვალიფიცირდა, კერძოდ გამოიკვეთა დამამძიმებელი გარემოება: განზრახ მკვლელობა რასობრივი, რელიგიური, ეროვნული ან ეთნიკური შეუწყნარებლობის გამო.

სიძულვილის მოტივით ჩადენილი დანაშაულების წინააღმდეგ ბრძოლა  სახელმწიფოსთვის ერთ-ერთ მთავარ გამოწვევად რჩება. მიუხედავად იმისა, რომ შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და პროკურატურაში დაიწყო პოზიტიური ცვლილებები დისკრიმინაციული დანაშაულების იდენტიფიცირებისა და გამოძიების კუთხით, რთულ ან/და პოლიტიკური კონტექსტის მქონე საქმეებზე მიმდინარე გამოძიების პროცესი მაინც ვერ აკმაყოფილებს ჯეროვანი და ეფექტიანი გამოძიების სტანდარტებს. მეტიც, სახელმწიფოს არ გააჩნია დისკრიმინაციული დანაშაულების პრევენციის სისტემური პოლიტიკა და არსებითად ინციდენტებზე რეაგირების მცდელობით შემოიფარგლება. სამწუხაროდ, ხელისუფლება რიტორიკის დონეზეც კი ვერ ახერხებს თანასწორობის იდეების მხარდაჭერას და განმტკიცებას.  სახელმწიფოს სუსტი პოლიტიკა არსებითად ართულებს ინკლუზიური, თანასწორი და მშვიდობაზე ორიენტირებული საზოგადოების მშენებლობას.

საგულისხმოა, რომ ბოლო წლებში ჩანს სხვადასხვა ულტრანაციონალისტური პოლიტიკური ჯგუფების გაძლიერების და რადიკალიზების ტენდენცია. მათი ნაწილი ღიად ახდენს ძალადობრივი ტაქტიკების გამოყენებას ან/და ძალადობრივი განზრახვის დემონსტრირებას. მსგავსი ჯგუფები საფრთხეს ცხადია, პირველ რიგში კულტურულად არადომინანტურ ჯგუფებს (რელიგიურ, ეთნიკურ უმცირესობებს, მიგრანტებს, ლგბტი ადამიანებს) უქმნიან და აქტიური პროპაგანდისტული იარაღების გამოყენებით მათ მარგინალიზაციას აღრმავებენ. სახელმწიფოს პოლიტიკა ამ ჯგუფებთან დაკავშირებით სუსტი და ზედაპირულია. სახელმწიფო არ იკვლევს მსგავსი ჯგუფების გაჩენის სოციალურ და პოლიტიკურ მიზეზებს და ამავდროულად, არ გააჩნია სისტემური პრევენციული და სამართლებრივი პოლიტიკა ძალადობრივი ჯგუფების მიმართ. ვიტალი საფაროვის მკვლელობის საქმე ამ ძალადობისა  და საფრთხის ყველაზე აშკარა დემონსტრირება იყო. სამწუხაროდ, ვიტალი საფაროვის საქმე არ გახდა სამართალდამცავი ორგანოების სამაგალითო მუშაობის და დამნაშავე პირების სამართლიანი დასჯის წინაპირობა.

ზემოთ აღნიშნულის გათვალისწინებით, პლატფორმა  მოუწოდებს  თბილისის პროკურატურას ვიტალი საფაროვის განზრახ მკვლელობის საქმე გადაკვალიფიცირდეს და ორივე ბრალდებულის სისხლისსამართლებრივი დევნა განხორციელდეს ჯგუფურად ჩადენილი დანაშაულისათვის. ვიტალი საფაროვის საქმეზე სამართლიანი მართლმსაჯულების განხორციელება კრიტიკულად მნიშვნელოვანია მსგავსი დანაშაულების პრევენციის, სამართალდამცავი ორგანოების მიმართ ნდობის შენარჩუნებისა და თანასწორობის და დემოკრატიის იდეების დაცვისთვის. 

 

ადამიანის უფლებათა ცენტრი (HRC)

საქართველოს დემოკრატიული ინიციატივა (GDI)

მედიის განვითარების ფონდი (MDF)

ტოლერანტობის და მრავალფეროვნების ინსტიტუტი (TDI)

საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია (GYLA)

კონსტიტუციის 42-ე მუხლი

სამართლიანი არჩევნებისა და დემოკრატიის საერთაშორისო საზოგადოება (ISFED)

დემოკრატიისა და უსაფრთხო განვითარების ინსტიტუტი (IDSD)

საფარი

ადამიანის უფლებების სწავლებისა და მონიტორინგის ცენტრი (EMC)

თანასწორობის მოძრაობა

საქართველოს რეფორმების ასოციაცია (GRASS)



[1] აღნიშნულის თვალსაჩინო მაგალითია 2017 წლის 1 დეკემბერს  ხორავას ქუჩაზე მომხდარი მკვლელობის საქმე. ამ პრობლემაზე ყურადღება გამახვილებულია “2017 წლის 1 დეკემბერს თბილისში, ხორავას ქუჩაზე მომხდარი დანაშაულის შედეგად ორი ახალგაზრდის მკვლელობის ფაქტის შემსწავლელი დროებითი საგამოძიებო კომისიის” დასკვნაშიც. იხ. <http://www.parliament.ge/ge/ajax/downloadFile/101632/%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%99%E1%83%95%E1%83%9C%E1%83%90 >