ტყიბულში, მინდელის სახელობის შახტაში გამთენიისას კიდევ ერთი საწარმოო შემთხვევა მოხდა, რომლის შედეგად 4 ადამიანი დაიღუპა, ხოლო 6 მათგანი მძიმედ დაშავდა. გავრცელებული ინფორმაციის თანახმად, შემთხვევა იმავე უბანზე მოხდა, სადაც მიმდინარე წლის 5 აპრილს 6 მეშახტე დაიღუპა. გასულ 3 თვეში, ეს ტყიბულში მომხდარი მესამე საწარმოო შემთხვევაა, რომელმაც 12 ადამიანის დაღუპვა და 9 ადამიანის მძიმედ დაშავება გამოიწვია.

მეშახტეების დაღუპვისა და დასახიჩრების შემთხვევები და მისი განმეორებადობა აჩვენებს, რომ ჩვენ საქმე გვაქვს არა ერთეულ და საგამონაკლისო საწარმოო შემთხვევებთან, არამედ დასაქმებულებთა წინააღმდეგ ჩადენილ განგრძობად და სისტემურ პრაქტიკასთან, რომლის მიმართაც სახელმწიფოს აბსოლუტური გულგრილობა მას დანაშაულის თანამონაწილედ აქცევს. წლების მანძილზე პრობლემის სიმწვავის მიუხედავად, ხელისუფლებამ არ გადადგა ქმედითი ნაბიჯები ეფექტიანი შრომის ზედამხედველობის სისტემის შექმნის მიზნით, ამასთან, შრომის უსაფრთხოების წესების დარღვევის შედეგად მშრომელების დაღუპვისა და დაზიანების შემთხვევების აბსოლუტურ უმრაველობაში არ დამდგარა შესაბამისი პირების პასუხისმგებლობის საკითხი, მათ შორის, არცერთ შემთხვევაზე ამ დრომდე გამოძიებას არ დაუდგენია შახტის მფლობელებისა და მისი მმართველების სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის საკითხი.

არსებული ვითარება მიუთითებს ხელისუფლების მხრიდან შრომის უსაფრთხოების პოლიტიკისა და სისხლის სამართლის პოლიტიკის სრულ ჩავარდნაზე. ხელისუფლება წლების მანძილზე აღიარებს შრომის უსაფრთხოების საკითხის პრობლემურობას, თუმცა, არცერთ ეტაპზე არ მიიღო გადაწყვეტილება შეექმნა შრომის უსაფრთხოების ეფექტიანი საზედამხედველო მექანიზმები. სოციალური პარტნიორობის სამმხრივი კომისიის მიერ 5 აპრილს 6 მეშახტის დაღუპვის შემდეგ შრომის მინისტრის და კაბინეტის სხვა წევრი მინისტრების მონაწილეობით მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება სპეციალური კომისიის შექმნის შესახებ რომელსაც ტყიბულის შახტების ტექნიკური გამართულობა უნდა შეეფასებინა. კომისიის შექმნის თაობაზე მიღებული გადაწყვეტილების მაღალი ლეგიტიმაციის მიუხედავად, ამ დრომდე კომისიას ფაქტობრივად არ უმუშავია, რაც ცხადად აჩვენებს ხელისუფლების მხრიდან შრომის პოლიტიკის საკითხების არაპრიორიტეტულობას და არსებული მძიმე პრობლემების გადაწვეტის ილუზიის შექმნის მცდელობებს.

ამასთან, შრომის უსაფრთხოების წესების დარღვევის შედეგად ადამიანების დაღუპვასა და დასახიჩრების საკითხებზე მნიშვნელოვანია ვისაუბროთ შინაგან საქმეთა სამინისტროს პასუხისმგელობის საკითხზე, რომლის მუშაობა შრომის უსაფრთხოების წესების დარღვევით ჩადენულ დანაშაულებზე განსაკუთრებულად არაეფექტიანია. ტყიბულში მომხდარ არცერთ შემთხვევაზე ჩვენ არ შეგვიძლია ვისაუბროთ გამოძიების შედეგად დამდგარ რეალურ პასუხისმგებლობაზე. არაეფექტიანი გამოძიების პრობლემურობაზე ასევე მიუთითებს სახალხო დამცველი, რომლის მიხედვითაც 2017 წლის განმავლობაში, წარმოებაში მომხდარი უბედური შემთხვევების შესახებ დაწყებული გამოძიების 128 შემთხვევიდან სასამართლოში წარიმართა მხოლოდ 11 საქმე, გამოძიება შეწყდა 36 შემთხვევაში, 81 შემთხვევაში გამოძიება დღემდე მიმდინარეობს. ხოლო წარმოებაში მომხდარი უბედური შემთხვევის ფაქტებთან დაკავშირებით 90 საქმის ფარგლებში რეალური სასჯელის სახედ თავისუფლების აღკვეთა განისაზღვრა მხოლოდ 3 შემთხვევაში. საქმეთა 72,2% არსებითი განხილვის გარეშე დასრულდა საპროცესო შეთანხმების დადებით. დაკისრებული ჯარიმის ოდენობა მერყეობს 500-დან 5000 ლარამდე.[1] შედეგად, ჩნდება მნიშვნელოვანი კითხვები შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ შრომის უსაფრთხოების წესების დარღვევის შედეგად დაღუპვისა და დასახიჩრების შემთხვევებზე გამოძიების ეფექტიანობის და სათანადოობის მიმართულებით.

არსებული კრიზისული მოცემულობის გათვალისწინებით, დღის წესრიგში ვტოვებთ მოთხოვნებს, რაც გულისხმობს სახელმწიფოს პასუხისმგებლობას დაუყოვნებლივ, უმოკლეს ვადებში უზრუნველყოს გამართული და ეფექტიანი შრომის საზედამხედველო სისტემის ამუშვება, ხოლო საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ დროულად და ეფექტიანად წარმართოს გამოძიება მომხდარ შემთხვევაზე და საზოგადოებას პროაქტიულად გააცნოს ინფორმაცია გამოძიების მიმდინარეობის შესახებ.

ამასთან, დღეს შექმნილი მდგომარეობიდან გამომდინარე, მოვითხოვთ:

- საქართველოს პარლამენტმა შექმნას დროებითი საგამოძიებო კომისია, რომელიც შეისწავლის და შეაფასებს უკანასკნელ წლებში ტყიბულში მომხდარი დასახიჩრებისა და დაშავების შემთხვევებზე შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ განხორციელებული გამოძიებების ეფექტიანობისა და სათანადოობის საკითხს;

- საქართველოს მთავრობამ ერთ თვეში წარმოადგინოს ტყიბულის ალტერნატიული ეკონომიკური განვითარების ხედვა, რომელიც შემუშავებული იქნება დაინტერესბული მხარეების, ადგილობრივი მუნიციპალიტეტისა და ადგილობრივი მოსახლეობის ჩართულობით და დაუყოვნებლივ დაიწყოს მისი განხორციელება ტყიბულში ალტერნატიული დასაქმების შესაძლებლობის გაჩენის მიზნით.

ადამიანის უფლებების სწავლებისა და მონიტორინგის ცენტრი (EMC)

საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია

კონსტიტუციის 42-ე მუხლი

ფონდი „ღია საზოგადოება საქართველო“

სოლიდარობის ქსელი-მშრომელთა ცენტრი

ახალგაზრდა სოციალისტები

თანასწორობის მოძრაობა

საქართველოს ახალგაზრდა მწვანეები



[1] 2015 წლის პირველი იანვრიდან 2017 წლის 31 ოქტომბრის ჩათვლით მონაცემები. საქართველოს სახალხო დამცველის 2017 წლის საპარლამენტო ანგარიში გვ. 198. http://www.ombudsman.ge/uploads/other/5/5139.pdf;

"კონსტიტუციის 42-ე მუხლი“ მომავალი ერთი წლის განმავლობაში კოალიცია -  დამოუკიდებელი და გამჭვირვალე მართლმსაჯულებისთვის თავმჯდომარის მოადგილის ფუნქციას შეასრულებს. 5 ივნისს კოალიციის  მმართველი კომიტეტის გადაწყვეტილებითვე კოალიციის თავჯდომარე საქართველოს დემოკრატიული ინიციატივა იქნება.

22 ივნისს თბილისის ადამიანის უფლებათა სახლის და მისი წევრი ორგანიზაციების ორგანიზებით "ფაბრიკაში" გაიმართა "თბილისის ფორუმი ადამიანის უფლებებისთვის". ამ ღონისძიების ერთ-ერთი ორგანიზატორი იყო კონსტიტუციის 42-ე მუხლი.
ღონისძიებაზე რეგიონალურმა ორგანიზაციებმა ინდივიდუალურ სტენდებზე წარმოადგინეს ვიზუალური და ბეჭდური მასალა თავიანთი საქმიანობის შესახებ. ფორუმის მიზანი იყო, შექმნილიყო საკომუნიკაციო პლატფორმა რეგიონალური ორგანიზაციებისთვის ინფორმაციის და კონტაქტების მიმოცვლის გასაადვილებლად.
ღონისძიება გაიმართა საქართველოში ნიდერლანდების საელჩოს ფინანსური მხარდაჭერით.
13 ივნისსა და 27 ივნისს „კონსტიტუციის 42-ე მუხლმა“ რუსთავში ჩაატარა ტრენინგები თემაზე : არჩევნები - თანაბარი უფლებები ყველა ამომრჩეველს. 
13 ივნისს ტრენინგებს ესწრებოდნენ შშმ პირები, მათი მშობლები და მხარდამჭერები, ხოლო 27 ივნისს ტრენინგის მონაწილეები იყვნენ
რუსთავის მუნიციპალიტეტის თანამშრომელები.

შშმ პირებისთვის (ინტელექტუალური შეზღუდვის, ფსიქიკური პრობლემებისა თუ ფსიქო-სოციალური საჭიროების მქონე) არჩევნებში მონაწილეობის უფლების მიღება მნიშვნელოვანი ნაბიჯია მათი ინტეგრაციისთვის, თუმცა მათმა დიდიმა ნაწილმა ამ სიახლის შესახებ არაფერი იცის. აუცილებელია მათთვის ინფორმაციის მიწოდება, რაშიც მთავარი როლი ადგილობრივ თვითმმართველობებს, პოლიტიკურ პარტიებსა და ცენტარლური საარჩევნო კომისიას ენიჭება.

„კონსტიტუციის 42-ე მუხლი“ პროექტს "არჩევნები - თანაბარი უფლებები ყველა ამომრჩეველს" სამოქალაქო საზოგადოების ინსტიტუტის ფინასური მხარდაჭერით ახორციელებს.

21 ივნისს, 11:00 საათზე, „კონსტიტუციის 42-ე მუხლმა“ გამართა პრესკონფერენცია თემაზე აფგან მუხთარლის საქმე და ევროსასამართლოს შეკითხვები საქართველოსა და აზერბაიჯანს.

ჟურნალისტის გატაცებიდან ერთი წლის თავზე, ევროსასამართლომ საქართველოს 8 და აზერბაიჯანს 6 კითხვა გაუგზავნა.

პრესკონფერენციაზე იურისტებმა განიხილეს კითხვები, რომლითაც ევროსასამართლომ მოპასუხე სახელმწიფოებს საქართველოსა და აზერბაიჯანს მიმართა. კითხვები ეხება ჟურნალისტის თბილისიდან გაუჩინარებას. სახელმწიფოებმა უნდა უპასუხონ, თუ რამდენად იყო დაცული ჟურნალისტის მიმართ კონვენციით გარანტირებულ უფლებები. სახელმწიფოებს კითხვებზე პასუხისათვის ვადა 31 ივლისამდე განესაზღვრათ. სახელმწიფოს პასუხების შემდეგ ,,კონსტიტუციის 42-ე მუხლი'' საკუთარ წერილობით შეფასებას წარადგენს.

2017 წლის 29 მაისს, თბილისიდან გატაცებული აზერბაიჯანელი ჟურნაილისტის აფგან მუხთარლის და მისი მეუღლის ლეილა მუსტაფაევას ინტერესებს ევროსასამართლოში ,,კონსტიტუციის 42-ე მუხლის,, იურისტები არჩილ ჩოფიკაშვილი და ნიკოლოზ ლეგაშვილი იცავენ. აფგან მუხთარლის და ლეილა მუსტაფაევას საქმეს განიხილავს ევროპის ადამიანის უფლებათა დაცვის საერთაშორისო სასამართლო საქმეს მინიჭებული აქვს პრიორიტეტი. საქართველოში დღემდე უშედეგოდ მიმდინარეობს გამოძიება.

20 ივნისი ლტოლვილთა საერთაშორისო დღეა. ეს თარიღი აღინიშნება მას შემდეგ, რაც გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის გენერალურმა ასამბლეამ მიიღო რეზოლუცია „ლტოლვილის სტატუსის შესახებ“ ჟენევის 1951 წლის კონვენციის 50 წლისთავის აღსანიშნავად. ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციის თანახმად, ნებისმიერ ადამიანს აქვს უფლება ეძებოს და ისარგებლოს თავშესაფრით.

მსოფლიოში განვითარებული მოვლენების შედეგად ყოველწლიურად იზრდება ლტოლვილისა და ჰუმანიტარული სტატუსის მაძიებელთა რიცხვი. მსოფლიოში დაახლოებით 65 მილიონი იძულებით გადაადგილებული პირია, მათ შორის – 20 მილიონზე მეტი ლტოლვილი, რომლებიც იძულებულები გახდნენ დაეტოვებინათ ქვეყანა ომისა და ადამიანის უფლებების დარღვევის გამო.

საქართველომ თავშესაფრის მაძიებელთა, ლტოლვილთა და ჰუმანიტარული სტატუსის მქონე პირთა დაცვის ვალდებულება 1999 წელს აიღო, როდესაც ლტოლვილთა სტატუსის შესახებ ჟენევის 1951 წლის კონვენციას მიუერთდა. დღეს საქართველოში არსებული ლტოლვილებისა და ჰუმანიტარული სტატუსის მქონე პირთა უმრავლესობა ერაყის, აზერბაიჯანის, უკრაინის, რუსეთისა და სირიის მოქალაქეები არიან. მათი რაოდენობა 2012-2017 წლის მონაცემებით შეადგენს 1505 ადამიანს.

მიუხედავად იმისა, რომ ბოლო წლების განმავლობაში საქართველო ხელისუფლების მიერ მნიშვნელოვანი ნაბიჯები გადაიდგა თავშესაფრის მაძიებელთა, ლტოლვილთა და ჰუმანიტარული სტატუსის მქონე პირთა შესახებ საკანონმდებლო რეგულაციებისა და პრაქტიკის საერთაშორისო ნორმებთან შესაბამისობაში მოყვანის მიზნით; თუმცა, რჩება გამოწვევებიც, რომელთა შორისაა სტატუსის მინიჭებაზე უარის თქმის დაუსაბუთებელი შემთხვევები, ქვეყნიდან გაუძევებლობის პრინციპის დარღვევა და ლტოლვილისა და ჰუმანიტარული სტატუსის მქონე პირთა ინტეგრაციისათვის საჭირო პროგრამების ნაკლებობა.

მსოფლიოსა და განსაკუთრებით, მეზობელ ქვეყნებში ადამიანის უფლებათა მდგომარეობის გაუარესების ფონზე, მნიშვნელოვანია საქართველო რჩებოდეს თავშესაფრის მაძიებელთათვის უსაფრთხო ქვეყნად.

ორგანიზაცია ,,კონსტიტუციის 42-ე მუხლის'' ადვოკატის არჩილ ჩოფიკაშვილის დახმარებით დაზარალებულ გ.ბ.-ს, საქართველოს მთავარ პროკურატურას უკანონო დაპატიმრების და სისხლის სამართლებრივი დევნით მიყენებული ზიანისთვის,  69,770 ლარის ანაზღაურება დაეკისრა.

თბილისის საქალაქო სასამართლოს 2017 წლის 14 დეკემბრის
გადაწყვეტილება პროკურატურამ ზემდგომ ინსტანციაში, სააპელაციო სასამართლოში გაასაჩივრა.

ამ საქმის განხილვა იმართება დღეს
თბილისის სააპელაციო სასამართლოში და  სავარაუდოდ დღესვე გახდება ცნობილი დაკმაყოფილდება თუ არა პროკურატურის საჩივარი.

2007 წელს საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ხარისხის კონტროლის ოფიცერი გ.ბ. დააკავა. მას ბრალი ედებოდა  სსკ 182-ე მუხლის მე-3 ნაწილით, რომელიც 11 წლამდე თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს. ბრალდებული გირაოს სანაცვლოდ გაათავისუფლეს.

30-31 მაისს "კონსტიტუციის 42-ე მუხლმა" ზუგდოდში ტრენინგები და იურიდიული კონსულტაციები ჩაატრარა.

კონსტიტუციის 42-ე მუხლი ახორციელებს პროექტს ,,ქალი მსჯავრდებულებისთვის, რომელთაც განუცდიათ ძალადობა და დისკრიმინაცია, და მათი დაუცველი შვილებისთვის სერვისების მიწოდების გაუმჯობესება“.

პროექტის საერთო მიზანია ქალი მსჯავრდებულების გაძლიერება, რომლებიც არიან ძალადობის და დისკრიმინაციის მსხვერპლი და ასევე მათი დაუცველი შვილების თანადგომა, მხარდაჭერის სერვისებზე გაუმჯობესებული ხელმისაწვდომობის საშუალებით

პროექტის ფარგლებში ხორციელდება შესაბამისი სარეაბილიტაციო და რეინტეგრაციის მხარდამჭერი სერვისების მიწოდება ქალი მსჯავრდებულებისათვის, რომლებიც იყვნენ ძალადობის, სტიგმის და დისკრიმინაციის მსხვერპლი;

მხარდამჭერი სერვისების ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება იმ მოწყვლადი ბავშვებისთვის, რომლებზეც გავლენა იქონია დედების პატიმრობამ ან მსჯავრდებამ;

სახელმწიფო და არასახელმწიფო სერვისების მიმწოდებლების შესაძლებლობების და კოორდინაციის გაუმჯობესება, რათა უკეთ მიეწოდოთ სერვისები დაუცველ ქალებს და მათ შვილებს.

პროექტის ფარგლებში ფსიქო-სოციალური, სამედიცინო, იურიდიული და საგანმანათლებლო სერვისები სულ მიეწოდებათ 300 ბენეფიციარ ქალს (პატიმარი, ყოფილი პატიმარი და პრობაციონერი).

სამართლებრივი კონსულტაციების/დახმრების ბენეფიციართა რაოდენობა- 300, მათ შორის ასევე ბენეფიციარების არასრულწლოვანი, მოწყვლადი შვილები.

2018 წლის 14-18 მაისს, ჰააგაში სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოსა და არასამთავრობო ორგანიზაციებს შორის ყოველწლიური სტრატეგიული მრგვალი მაგიდის შეხვედრების სერია გაიმართა.

შეხვედრები შეეხებოდა არასამთავრობო სექტორსა და სასამართლოს შორის თანამშრომლობის საკითხებსა და იმ გამოწვევებს, რომელთა წინაშე სასამართლო დგას გამოძიების წარმოებისას სხვადასხვა ქვეყნებში.

შეხვედრებს ესწრებოდნენ სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს მოსამართლეები და პროკურორი, ასევე პროკურორის ოფისის, რეგისტრატურისა და სასამართლოს სხვა სექციების წარმომადგენლები, ხოლო არასამთავრობო სექტორის მხრიდან რომის სტატუტი წევრი სახელმწიფოებიდან ადგილობრივი არასამთავრობო ორგანიზაციებისა და საერთაშორისო უფლებადამცველი ორგანიზაციების წარმომადგენლები.

საქართველოდან შეხვედრებში მონაწილეობდნენ ფონდ ღია საზოგადოება - საქართველოს’’, ადამიანის უფლებათა ცენტრის, „კონსტიტუციის 42-ე მუხლის“, საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციის, წამების მსხვერპლთა ფსიქო სოციალური და სამედიცინო რეაბილიტაციის ცენტრისა და საერთაშორისო სამართლიანობის წარმომადგენლები. არასამთავრობო ორგანიზაციების წარმომადგენლებმა ისაუბრეს 2008 წლის აგვისტოს ომთან დაკავშირებით სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს მიმდინარე გამოძიებასა და ამ პროცესთან დაკავშირებულ გამოწვევებზე. განსაკუთრებული ყურადღება გამახვილდა საქართველოში სასამართლოს ადგილობრივი ოფისის გაძლიერებისა და დამატებითი რესურსით, მათ შორის, ადამიანური რესურსებით აღჭურვის აუცილებლობაზე, ასევე აქტიური საინფორმაციო და ცნობიერების ამაღლების ღონისძიებების განხორციელების საჭიროებაზე, მათ შორის, 2008 წლის აგვისტოს ომის შედეგად დაზარალებულ პირებთან, სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს სამართალწარმოების პროცესში მათ უფლებებთან დაკავშირებით. ამასთან, ქართველმა მონაწილეებმა ხაზი გაუსვეს ომის შედეგად დაზარალებულ პირთა მძიმე სოციო-ეკონომიკურ მდგომარეობას და მოუწოდეს დაზარალებულთა ნდობის ფონდს საქართველოში განახორციელონ მხარდაჭერის პროგრამები ომის შედეგად დაზარალებულ პირთა დახმარების მიზნით.

მრგვალი მაგიდის შეხვედრებში არასამთავრობო ორგანიზაციების მონაწილეობა ფონდ ღია საზოგადოება - საქართველოს’’ ფინანსური მხარდაჭერით განხორციელდა.

 

22-23 მაისს „კონსტიტუციის 42-ე მუხლმა“ პროექტ "არჩევნები - თანაბარი უფლებები ყველა ამომრჩეველს" ფარგლებში ორი ტრენინგი ჩაატარა. 

პირველი ტრენინგი ჩაუტარდათ შშმ პირებს, რომლეთაც აქვთ ინტელექტუალური შეზღუდვა, ფსიქიკური პრობლემები თუ ფსიქო-სოციალური საჭიროები.
მეორე ტრენინგში მონაწილეობა მიიღეს თბილისის გამგეობების, პოლიტიკური პარტიებისა და ცენტრალური საარჩევნო კომისიის წარმომადგენლებმა.

2014 წლის საკონსტიტუციოს გადაწყვეტილებით
შშმ პირებმა (ინტელექტუალური შეზღუდვის, ფსიქიკური პრობლემებისა თუ ფსიქო-სოციალური საჭიროების მქონე) მიიღეს არჩევნებში მონაწილეობის უფლება.

შშმ პირებისთვის არჩევნებში მონაწილეობის უფლების მიღება მნიშვნელოვანი ნაბიჯია მათი ინტეგრაციისთვის, თუმცა მათმა დიდიმა ნაწილმა ამ უფლების მინიჭების შესებ არაფერი იცის. ამიტომ ამ საკითხის მათთვის და საზოგადოებისთვი გაცნობისთვის კონსტიტუციის 42-ე მუხლი ახორციელებს პროექტს და გეგმავს საქართველოს 4 ქალაქში ტრენიგების ჩატარებას.

 


„კონსტიტუციის 42-ე მუხლი“ პროექტს "არჩევნები -თანაბარი უფლებები ყველა ამომრჩეველს" სამოქალაქო საზოგადოების ინსტიტუტის ფინასური მხარდაჭერით ახორციელებს.