ვის: ევროპული კომისია დემოკრატიისთვის სამართლის მეშვეობით (ვენეციის კომისია)

ეუთოს დემოკრატიული ინსტიტუტების და ადამიანის უფლებების ბიურო (OSCE/ODIHR)

 

1. შესავალი

კოალიცია „დამოუკიდებელი და გამჭვირვალე მართლმსაჯულებისთვის“ სახელით (შემდგომში „კოალიცია“), მოგმართავთ საკანონმდებლო ცვლილებებთან დაკავშირებით, რომლებიც ეხება საქართველოს ორგანულ კანონს საერთო სასამართლოების შესახებ (შემდგომში „კანონპროექტი“), საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტსა და საქართველოს კანონს საჯარო სამსახურში ინტერესთა კონფლიქტის და კორუფციის შესახებ და მიზნად ისახავს უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეების შერჩევის წესის განსაზღვრას. კოალიცია აერთიანებს 39 არასამთავრობო ორგანიზაციას. კოალიციის მიზანია ადამიანის უფლებების სფეროში მოღვაწე ორგანიზაციების, პროფესიული და ბიზნეს ასოციაციებისა და მედიის წარმომადგენლების ძალისხმევის გაერთიანება დამოუკიდებელი, გამჭვირვალე და ანგარიშვალდებული მართლმსაჯულების სისტემის შესაქმნელად. კოალიცია 2011 წლიდან მოყოლებული აქტიურიადა საუბრობს საქართველოს მართლმსაჯულების წინაშე არსებულ ფუნდამენტურ გამოწვევებზე,  რაც გვაძლევს უნიკალურ შესაძლებლობას თვალი ვადევნოთ და შევაფასოთ საქართველოს მთავრობის მიერ განხორციელებული რეფორმები. შესაძლებლობა

კოალიცია ხაზგასმით აცხადებს, რომ საქართველოს სასამართლო სისტემა იმყოფება მწვავე კრიზისში, რაც გამოწვეულია წლების განმავლობაში წარუმატებლად განხორციელებული რეფორმის ტალღებით, რაც თავის მხრივ აძლიერებს ეჭვს, რომ იუსტიციის უმაღლესი საბჭო (შემდგომში „საბჭო“) იმართება გავლენიან მოსამართლეთა ჯგუფის მიერ, რომელიც მიკერძოებულად და დაუსაბუთებლად ნიშნავს მოსამართლეებს. ეს კრიზისი გამწვავდა 2018 წლის დეკემბერში, როდესაც საბჭომ პარლამენტს უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატები წარუდგინა ყოველგვარი შერჩევის პროცედურის ან შერჩევის პროცესის გამჭვირვალობის გარეშე. საზოგადოების აღშფოთების, საპროტესტო  გამოსვლებისა და პეტიციების ფონზე,  ეს პროცესი შეჩერდა და მმართველმა პარტიამ აიღო საქართველოს კონსტიტუციის შესაბამისი საკანონმდებლო ცვლილებების მოემზადების ვალდებულება.

კოალიციას სურს, თქვენი ყურადღება გაამახვილოს მდგომარეობის სიმწვავეზე. წერილობითი მოსაზრებები, ეფუძნება ჩვენ მრავალწლიან გამოცდილებას, საბჭოს გადაწყვეტილების მიღების პროცესისა და მართლმსაჯულების რეფორმის მრავალი ტალღის დაკვირვებასა და ანალიზს.[1] ამ მომართვის მიზანია, გააცნოს ვენეციის კომისიას ის ზოგადი კონტექსტი, რომლის ფარგლებშიც უნდა მოხდეს წარმოდგენილი საკანონმდებლო ცვლილებების შეფასება და შესთავაზოს იმ კონკრეტული საფრთხეების დეტალური განმარტება, რომლებსაც პარლამენტის თავმჯდომარის მიერ ინიცირებული კანონპროექტი ქმნის.

2. არსებული მდგომარეობის (კონტექსტის) აღწერა

2012 წლის საპარლამენტო არჩევნების შედეგად ხელისუფლებაში მოვიდა ახალი მთავრობა, რომელმაც განაცხადა, რომ განსაკუთრებულ აქცენტს გააკეთებდა სასამართლოს გათავისუფლებაზე პოლიტიკური გავლენებისგან და მოსამართლეთა დამოუკიდებლობის უზრუნველყოფაზე. აქედან გამომდინარე, საქართველოს მთავრობამ აღიარა, რომ სასამართლო ხელისუფლებაში ფუნდამენტური პრობლემები არსებობდა და აუცილებელი იყო ძირეული რეფორმების გატარება.

რეფორმების განხორციელების პროცესში აშკარა გახდა, რომ მთავრობამ ვერ გამოავლინა ძლიერი პოლიტიკური ნება ხელშესახები და თანმიმდევრული ცვლილებების მოსატანად. რეფორმის ე.წ. სამი ტალღის ფარგლებში გატარებულმა ღონისძიებებმა ვერ შექმნა ძლიერი და დამოუკიდებელი სასამართლო ხელისუფლება. დამოუკიდებელი სასამართლო ხელისუფლების ჩამოყალიბებისთვის მნიშვნელოვან დაბრკოლებას წარმოადგენს გაბატონებული მოსამართლეების ჯგუფი, რომლის წევრებსაც მნიშვნელოვანი ადმინისტრაციული თანანმდებობები უკავიათ სასამართლო სისტემაში. ამ ჯგუფის მიერ მიღებული გადაწყვეტილებები თვითნებურია და ისინი თანამდებობებს იყენებენ სისტემაში საკუთარი გავლენის გასაძლიერებლად.

ამ წარუმატებლობის ფონზე,  2017 წლის საკონსტიტუციო რეფორმის ფარგლებში, მნიშვნელოვნად შეიცვალა უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეების შერჩევის წესი. კერძოდ, უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატებს ასახელებს არა საქართველოს პრეზიდენტი, არამედ საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭო.

2017 წლის მაისში კოალიციამ ვენეციის კომისიას, სასამართლო ხელისუფლების შესახებ კონსტიტუციის ნორმებთან დაკავშირებით, მოსაზრება  წარუდგინა. კოალიციამ გააკრიტიკა რამდენიმე ცვლილება, მათ შორის,  უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეების შერჩევის პროცედურაც [2] კოალიცია თვლიდა, რომ იუსტიციის უმაღლესი საბჭოსთვის უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატების დასახელების ექსკლუზიური უფლებამოსილების მინიჭება, ზიანს მოუტანდა სასამართლო სისტემის განვითარებას, რადგან საბჭო (მათ შორის, საბჭოს წევრობის და საქმიანობის მარეგულირებელი ნორმები) არ აკმაყოფილებდა ვენეციის კომისიისა და სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციების მიერ დადგენილ დამოუკიდებლობის, გამჭვირვალობის და ეფექტურობის სტანდარტებს.

კოალიცია მიიჩნევდა, რომ საქართველოში არსებული კონტექსტის გათვალისწინებით,იუსტიციის საბჭოსთვის მოსამართლეობის კანდიდატების დასახელების უფლებამოსილების გადაცემით ვენეციის კომისიის რეკომენდაციების მიზანი - სასაამართლოს დამოუკიდებლობის უზრუნველყოფა - ვერ მიიღწეოდა. უფრო პირიქით, ეს კიდევ უფრო გაამყარებდა საბჭოს ხელში კონცენტრირებულ ისედაც ფართო და უკონტროლო ძალაუფლებას და საბჭოს წარსული გამოცდილების გათვალისწინებით, წარმოდგენილი ცვლილება ვერ უზრუნველყოფდა უზენაესი სასამართლოს მოსამართლის მაღალი სტატუსის შესაფერისი კანდიდატების შერჩევას. 

2018 წლის 16 დეკემბერს კონსტიტუციური ცვლილებები ძალაში შევიდა. თუმცა, მოქმედი  კანონმდებლობა ვერ უზრუნველყდა უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის და თავმჯდომარის თანამდებობებზე დასანიშნი კანდიდატების შერჩევის და წარდგენის გამჭვირვალე პროცედურას.  

2018 წლის 24 დეკემბერს, კონსტიტუციის ცვლილებების ამოქმედებიდან ერთი კვირის თავზე, იუსტიციის უმაღლესმა საბჭომ პარლამენტს წარუდგინა კანდიდატთა სია, რომელიც დახურულ კარს მიღმა,  რამდენიმე მოსამართლის მიერ იყო შედგენილი. კანდიდატების შერცევა ყოველგვარი პროცედურის გარეშე მოხდა. შედეგად, დასახელებული კანდიდატების უმრავლესობას წარმოადგენდნენ მოსამართლეები, რომელთა გადაწყვეტილებებსაც საზოგადოება უკანონოდ და დაუსაბუთებლად მიიჩნევდა.

ყველა დასახელებული კანდიდატი იყო მოქმედი მოსამართლე, ხოლო ორი მათგანი - იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მოსამართლე წევრი. ეს ფაქტი ცხადად მიუთითებს, რომ საბჭოს წევრებმა პირადი ინტერესებისთვის, ბოროტად გამოიყენეს მათი მაღალი თანამდებობა. გაუგებარია, რა კრიტერიუმებით შეირჩნენ ეს მოსამართლეები ან/და რატომ გამოირიცხა სხვა დაინტერესებული პირების თანასწორად მონაწილეობა სამართლიან, ღია და გამჭვირვალე კონკურსში.

შედეგად, ათივე კანდიდატი საბჭოს 11 წევრის მიერ იქნა დასახელებული. ამასთან, საბჭოს დანარჩენმა წევრებმა, არაფერი იცოდნენ კენჭისყრაზე წარდგენილი კანდიდატების შესახებ. არ მომხდარა ამ კანდიდატების ბიოგრაფიების განხილვა ისევე, როგორც ეს ათი მოსამართლე თვითნებურად გამოარჩიეს დანარჩენი მოსამართლეებისგან.  ეს გარემოება მიუთითებს კორუფციის და ფავორიტიზმის მაღალ ალბათობაზე.

შესაბამისად, 2018 წლის დეკემბერში კანდიდატების დასახელების პროცესმა ცხადყო, რომ მოსამართლეთა გაბატონებული ჯგუფი, მიზნად ისახავდა, სასამართლო სისტემაზე სრული კონტროლის ხელში აღების გზით, საკუთარი გავლენის დამყარებას სასამართლო ხელისუფლების უმაღლეს ინსტანციაზე.

2018 წლის 26 დეკემბერს, სხვადასხვა საზოგადოებრივი ჯგუფის პროტესტის შედეგად, პარლამენტის თავმჯდომარემ პროცესი პარლამენტის საგაზაფხულო სესიისთვის გადადო. მოგვიანებით ყველა ზემოაღნიშნულმა მოსამართლეობის კანდიდატმა საკუთარი კანდიდატურა უკან გაიწვია.

2019 წლის იანვარში სამუშაო ჯგუფმა პარლამენტის თავმჯომარის ხელმძღვანელობით დაიწყო უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეების შერჩევის წესის შესახებ კანონპროექტის შემუშავება. მაგრამ აშკარა გახდა, რომ კანონპროექტის მომზადება მიზნად არ ისახავდა მნიშვნელოვანი ცვლილებების მოტანას და მისი ერთადერთი დანიშნულება პროცესის კოსმეტიკური შელამაზება იყო.  

ამასთანავე, სამუშაო ჯგუფში არ იყვნენ სამართლიანად წარმოდგენილი სხვადასხვა პროფესიული და დაინტერესებული წრეები. ჯგუფის წევრების უმრავლესობას  ისევ იუსტიციის საბჭოს ის წევრები და მოსამართლეები შეადგენდნენ, რომლებიც პირდაპირ იყვნენ დაინტერესებული ამ სიის დაჩქარებული წესით განხილვით და დამტკიცებით. პარლამენტის თავმჯდომარის მიერ ჩატარებული შეხვედრის არადემოკრატიული ფორმატი და დღის წესრიგი სხვადასხვა დაინტერესებული მხარის მიერ იქნა გაპროტესტებული.

კრიტიკის ფონზე სამუშაო ჯგუფის ფორმატმა მცირედი ცვლილებები განიცადა, მაგრამ ცხადი იყო, რომ კანონპროექტის შემუშავების პროცესი ემსახურებოდა გავლენიანი მოსამართლეების ჯგუფის ინტერესებს, ხოლო მმართველი პარტია ამ ჯგუფს უპირობო მხარდაჭერას უცხადებდა. შედეგად, არსებული კანონპროექტიც მიზნად ისახავს სასამართლო ხელისუფლებაში გაბატონებული ჯგუფის გავლენის გაძლიერებას და პირდაპირ მორგებულია ამ ჯგუფის საჭიროებებზე.  

3. ანალიზი

3.1. უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის მოთხოვნები

კანონპროექტის თანახმად, პირი ჩაითვლება უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატად, თუ ის არის მოქმედი მოსამართლე, ყოფილი მოსამართლე ან ადვოკატი, რომელსაც აქვს გამორჩეული კვალიფიკაცია, არანაკლებ 5 წლიანი პროფესიული საქმიანობის გამოცდილება და ჩაბარებული აქვს ან გეგმავს მოსამართლეთა საკვალიფიკაციო გამოცდის ჩაბარებას. ამდენად, კონკურსი შეზღუდულია იმ კანდიდატებით, რომლებსაც უკვე ჩაბარებული აქვთ მოსამართლეობის გამოცდა ან აპირებენ მის ჩაბარებას ვაკანსიაზე განაცხადის შეტანიდან 1 თვის ვადაში[3]

მოსამართლეთა საკვალიფიკაციო გამოცდა ორი ნაწილისგან შედგება: ა) ტესტური ტიპის გამოცდა და ბ) წერილობითი დავალება.[4] ამასთან, ეს გამოცდა წინაპირობაა ქვედა ინსტანციის (პირველი ინსტანციის და სააპელაციო) სასამართლოებში მოსამართლეების გამწესებისთვის. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ გამოცდის ჩაბარების მოთხოვნა მანამდე არასოდეს შეხებია უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეებს.  

ვენეციის კომისიის სტანდარტების მიხედვით, ინსტიტუციური წესები იმგვარად უნდა შემუშავდეს, რომ უზრუნველყოფდეს მაღალი კვალიფიკაციის მქონე და პიროვნულად სანდო მოსამართლეების შერჩევას.[5] გარდა ამისა, რაც შეეხება უშუალოდ უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეებს, ვენეციის კომისია მიიჩნევს, რომ განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, სისტემა გაიხსნას ანალიტიკურად მოაზროვნე ადამიანებისთვის, რომლებსაც ექნებათ კანონის ინტერპრეტაციის რთული და მნიშვნელოვანი უნარები. შესაბამისად, საკასაციო ინსტაციის სასამართლოსთვის სასურველი და სასარგებლო შენაძენი იქნება სხვადასხვა სამართლებრივი გამოცდილების მქონე ადამიანების შემოყვანა სასამართლო სისტემის გარედან, როგორიცაა სამართლის პროფესორები, ყოფილი ადვოკატები და ყოფილი პროკურორები.[6] ამასთანავე, გამოცდა არ არის და არც უნდა იყოს კანდიდატების შეფასების ერთადერთი საშუალება, არამედ მათი შერჩევისას მხედველობაში უნდა იქნას მიღებული პირადი თვისებები, კომუნიკაციის უნარები და სხვა უნარები.[7] დაბოლოს, ევროპელ მოსამართლეთა საკონსულტაციო საბჭოს #1 (2001) დასკვნის თანახმად, „ყველა გადაწყვეტილება, რომელიც ეხება მოსამართლის დანიშვნას ან კარიერას, უნდა ეფუძნებოდეს ობიექტურ კრიტერიუმებს...“

კოალიცია მიიჩნევს, რომ სამოსამართლო გამოცდა არ უნდა განვიხილოთ, როგორც უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატისთვის წაყენებული საკვალიფიკაციო მოთხოვნა. გამოცდა არ შეიძლება იყოს კანდიდატის კვალიფიკაციის დადგენის ერთადერთი საშუალება. კანდიდატები უნდა შეფასდნენ იმის მათი სუფთა პროფესიული წარსულითა და დადასტურებული კომპეტენცით, რაც უნდა დადგინდეს მიუკერძოებელი და გამჭვირვალე შერჩევის პროცედურების შედეგად.

ამასთანავე, საქართველოს სასამართლო სისტემაში განვითარებული მოვლენების გათვალისწინებით (კანდიდატების წარდგენა 2018 წლის დეკემბერში, რაზედაც ზემოთ იყო საუბარი), სასამართლო სისტემის გარედან მოსული კანდიდატებისთვის მოსამართლეთა გამოცდის ჩაბარების მოთხოვნა, მიზნად ისახავს სხვადასხვა სამართლებრივი გამოცდილების მქონე მაღალპროფესიონალი კანდიდატების დაბლოკვას. ამ შემთხვევაში, საქართველოს კანონმდებელი ცდილობს არაგონივრული დაბრკოლებების დაწესებას კანდიდატებისთვის ვითომდა მათი კომპეტენციის და კვალიფიკაციის შემოწმების მოტივით.

ყოველივე ზემოაღნიშნულის გათვალისწინებით, კოალიცია მიიჩნევს, რომ მოსამართლეთა საკვალიფიკაციო გამოცდა, როგორც სავალდებულო კრიტერიუმი, უნდა გაუქმდეს. აშკარაა, რომ ამით კანონპროექტი ქმნის დამატებით დაბრკოლებას, რომელიც განსაკუთრებით შეუშლის ხელს იმ ადამიანების დანიშვნას უზენაესი სასამართლოს მოსამართლის თანამდებობაზე, რომლებსაც არ აქვთ სამოსამართლო გამოცდილება.

3.2. ინტერესთა კონფლიქტი

კანონპროექტის თანახმად, იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრს უფლება აქვს, იყოს უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატი და მონაწილეობა მიიღოს კონკურსში. წარმოდგენილი საკანონმდებლო ცვლილება საბჭოს წევრს არ აძლევს საკუთარი თავის სასარგებლოდ ხმის მიცემის უფლებას, მაგრამ მას შეუძლია მონაწილეობა მიიღოს სხვა კანიდატების (კონკურენტების) ხმის მიცემის პროცესში, გაეცნოს კანდიდატთან დაკავშირებულ ყველა ინფორმაციას, მონაწილეობა მიიღოს შეფასების პროცესში და ამასთანავე ჩაატაროს გასაუბრებები.

მრავალი ევროპული ქვეყნის მსგავსად საქართველომაც ნეიტრალური იუსტიციის უმაღლესი საბჭო სწორედ იმიტომ შემოიტანა თავისი სამართლის სისტემაში, რომ დაეცვა და გაეძლიერებინა სასამართლო ხელისუფლების დამოუკიდებლობა. [8] სამოსამართლო საბჭოს როლს განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს მოსამართლეთა დანიშვნის პროცესში. ამიტომ აუცილებელია, რომ იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრები იყვნენ ნეიტრალურები, დამოუკიდებელები და მიუკერძოებლები. იმის ხაზგასასმელად, თუ რაოდენ დიდი მნიშვნელობა აქვს ასეთი საბჭოს წევრობას, ვენეციის კომისიამ ისიც კი გამოიკვლია, თუ რა  დრო უნდა დაუთმოს ასეთი ორგანოს წევრმა საბჭოს საქმიანობას იმისათვის, რომ საბჭომ ნორმალურად და სათანადოდ შეასრულოს თავისი ფუნქციები. [9]

კოალიცია მიიჩნევს, რომ თუ იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრი გადაწყვეტს საკუთარი კანდიდატურის დასახელებას უზენაესი სასამართლოს მოსამართლის თანამდებობაზე, მაშინ მან აღარ უნდა მიიღოს მონაწილეობა გადაწყვეტილების მიღების პროცესში არანაირი ფორმით. ანუ თუ საბჭოს წევრი ერთდროულად იქნება გადაწყვეტილების მიმღებიც და კანდიდატიც - ეს შექმნის ინტერესთა კონფლიქტის მდგომარეობას. ეს კონფლიქტი იმდენად აშკარაა, რომ ის სერიოზულ საფრთხეს უქმნის კონკურსის მიუკერძოებლად ჩატარებას და აჩენს სხვა კანდიდატების არათანაბრად და არასამართლიანად მოპყრობის შესაძლებლობას.

კანონპროექტის ავტორები ამ ნორმის დასაბუთებისას ცდილობენ მიუთითონ ხელისუფლების დანაწილების კონსტიტუციურ პრინციპზე და იუსტიციის საბჭოს საქმიანობაში პარლამენტის ჩარევის შეზღუდულ შესაძლებლობაზე . ავტორები არაკონსტიტუციურად მიიჩნევენ, საბჭოს წევრების მიერ  სხვა კანდიდატების შეფასებისა  და მათ კენჭისყრაში მონაწილეობის აკრძალვას.

კოალიციის აზრით, კონსტიტუციური ჩარჩო და ამ ორი კონსტიტუციური ორგანოს - პარლამენტისა და იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს - უფლებამოსილებები ხელს არ უშლის პარლამენტს იმაში, რომ საბჭოს დაუდგინოს პროცედურები, რომლითაც მოხდება უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეების შერჩევა და წარდგენა, მათ შორის დაადგინოს ინტერესთა კონფლიქტის გამომრიცხავი წესები.

კერძოდ, საქართველოს კონსტიტუციის 25-1 მუხლის თანახმად, „საქართველოს ყოველ მოქალაქეს აქვს უფლება დაიკავოს ნებისმიერი საჯარო თანამდებობა, თუ იგი აკმაყოფილებს კანონმდებლობით დადგენილ მოთხოვნებს.“ საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ დამკვიდრებული პრაქტიკის თანახმად, აღნიშნულ უფლებაში მოიაზრება მოსამართლის თანამდებობის დაკავების უფლებაც, რადგან კონსტიტუციის მიზნებისთვის, ტერმინი „საჯარო თანამდებობა“ მოიცავს ყველა ინსტანციის სასამართლოს მოსამართლის თანამდებობას.[10] ამასთანავე, სხვადასხვა საჯარო თანამდებობის დასაკავებლად საჭირო მოთხოვნების განსაზღვრისას პარლამენტი ვალდებულია იმოქმედოს თანასწორობის პრინციპის გათვალისწინებით და თანაბარი შესაძლებლობები მიანიჭოს ყველა კანდიდატს, რომელსაც სურს წარდგენილი იქნას უზენაესი სასამართლოს მოსამართლის თანამდებობაზე.

ამასთან, თავად კონსტიტუციაც ადგენს, რომ იუსტიციის საბჭო ყველა ინსტანციის მოსამართლეს შეარჩევს და წარადგენს კეთილსინდისიერების და კომპეტენტურობის ნიშნით. [11] ამიტომ, კანონპროექტის ავტორთა მტკიცების საპირისპიროდ, საქართველოს კონსტიტუცია მთელი თავისი სტრუქტურით (მათ შორის ხელისუფლების დანაწილების პრინციპი თავისი არსით) აშკარად მიუთითებს, რომ პარლამენტს და იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს აქვთ არა დისკრეცია, არამედ ვალდებულება იმისა, რომ ყველა კანდიდატი უზურნველყონ თანასწორი შესაძლებლობებით, თუ ისინი აკმაყოფილებენ უზენაესი სასამართლოს მოსამართლის დასაკავებლად კონსტიტუციით და კანონით დაწესებულ მოთხოვნებს.  

კანონპროექტის ავტორთა მტკიცება მისაღები იქნებოდა, მოსამართლეობის კანდიდატის წარდგენა წმინდად პოლიტიკური ხასიათის რომ იყოს (მაგალითად, უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატებს პრეზიდენტი რომ ასახელებდეს) ან ვაკანტური თანამდებობის დაკავება მხოლოდ იმავე ორგანოს წევრებს რომ შეეძლოთ (მაგალითად, როდესაც საკონსტიტუციო სასამართლოს თავმჯომარე იმავე სასამართლოს 9 მოსამართლისგან აირჩევა). ამ შემთხვევაში ცხადია საჭირო აღარ არის ინტერესთა კონფლიქტის რეგულირება, რადგან შესაძლო კანდიდატების წრე ბუნებრივად შეზღუდულია და ყველა წევრს აქვს თანაბარი შესაძლებლობა, კენჭი უყაროს ერთდროულად საკუთარ თავსაც და სხვასაც.

მაგრამ ამ შემთხვევაში იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს უფლებამოსილება და ვალდებულება ის კი არ არის, რომ საკუთარი წევრებიდან შეარჩიოს უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეები, არამედ უზრუნველყოს საუკეთესო კანდიდატების შერჩევა მათი დამსახურების და კეთილსინდისიერების მიხედვით. კანონპროექტის შემუშავების პროცესის არცერთ ეტაპზე, არცერთ დაინტერესებულ მხარეს, სადავოდ არ გაუხდია, რომ კომპეტენტურობის და კეთილსინდისიერების შეფასების საუკეთესო საშუალება სწორედ ღია და გამჭვირვალე კონკურსია.

ამიტომ, თუ ზოგადად პარლამენტი უფლებამოსილია დაადგინოს, რომ მოსამართლეები უნდა შეირჩნენ კონკურსის გზით, მაშინ გაუგებარია, რატომ არ შეიძლება კანონმდებლობაში სრულყოფილად გაიწეროს ინტერესთა კონფლიქტის მარეგულირებელი წესები, როგორც ყველა კონკურსის აუცილებელი შემადგენელი კომპონენტი.

ყოველივე აღნიშნულის გათვალისწინებით, კოალიცია მიიჩნევს, რომ იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრის მიერ  განაცხადის წარმოდგენის შემთხვევაში, კონკურსის მთელი პერიოდის განმავლობაში, მისი უფლებამოსილების შეჩერების საკითხი, კანონპროექტით უნდა განისაზღვროს.

3.3. კანდიდატების პირველადი სიის (გრძელი სიის) შედგენა

კანონპროექტის 341(7) მუხლის თანახმად, კანდიდატთა მიერ ფორმალური მოთხოვნების დაკმაყოფილების შემდეგ, იუსტიციის უმაღლესი საბჭო კანდიდატთა წრის დასავიწროვებლად ატარებს ფარულ კენჭისყრას, ფარდობითი უმრავლესობის პრინციპით. უნდა აღინიშნოს, რომ ამ ეტაპზე საბჭოს წევრებისთვის ცნობილია მხოლოდ ის ფაქტი, რომ კანდიდატი აკმაყოფილებს ფორმალურ მოთხოვნებს ვაკანტური თანამდებობის დაკავებისთვის.

მართალია, კანდიდატების გრძელი სიის შექმნა შეიძლება ლეგიტიმურ მიზნებს ემსახურებოდეს, კოალიციას მიაჩნია, რომ ეს პროცედურა ზედმეტად ბუნდოვანია და მთლიანად დამოკიდებულია საბჭოს ცალკეული წევრების სურვილებზე და სუბიექტურ ინტერესებზე. ევროპელ მოსამართლეთა საკონსულტაციო საბჭოს #1 (2001) დასკვნის თანახმად, „ყველა გადაწყვეტილება, რომელიც ეხება მოსამართლის დანიშვნას ან კარიერას, უნდა ეფუძნებოდეს ობიექტურ კრიტერიუმებს...“ თუმცა გააჩნია როგორი იქნება ეს „ობიექტური“ კრიტერიუმები და რამდენად არის ისინი კავშირში „სუბიექტურ“ ელემენტებთან.

ამასთანავე, ვენეციიის კომისიას თავის დასკვნაში „ყაზახეთის უმაღლესი სამოსამართლო საბჭოს რეფორმირების კონცეფციის“ თაობაზე ნათქვამი აქვს: „კონკურსის ეტაპზე კანდიდატის დასახელების გადაწყვეტილებას იღებს სამოსამართლო საბჭო. ამ გადაწყვეტილებაში აუცილებლად აისახება  (სამოსამართლო საბჭოს წევრების) სუბიექტური შეხედულებები კანდიდატის მორალურ და პროფესიულ მახასიათებლებთან დაკავშირებით. არაფერია ცუდი იმაში, რომ დანიშვნის გადაწყვეტილება ნაწილობრივ ეფუძნებოდეს ასეთ სუბიექტურ შეხედულებებს. მაგრამ აუცილებელია, რომ კანონში გაწერილი იყოს კავშირი უფრო „ობიექტურ“ და უფრო „სუბიექტურ“ ელემენტებს შორის კანდიდატის მთლიანობაში შეფასების მიზნებისთვის.“ [12]

აღნიშნული პრინციპისგან განსხვავებით, წარმოდგენილი კანონპროექტი არ შეიცავს არცერთ კრიტერიუმს ან ზოგად მითითებას იმის თაობაზე, თუ არა მხოლოდ მათი სუბიექტური შეხედულებები, სხვა როგორ უნდა მიიღონ საბჭოს წევრებმა კანდიდატთა გრძელ სიაში პირის შეყვანის გადაწყვეტილება. ამიტომ აღნიშნულ ეტაპზე კანდიდატთა შერჩევის ყველა პროცედურას აქვს ერთი მთავარი ხარვეზი: ბუნდოვანება და გაურკვევლობა. ეს უკანასკნელი დამატებით დემოტივატორის როლს ითამაშებს პროფესიონალი კანდიდატებისთვის და  მათ საერთოდ წაართმევს ამ შესარჩევ პროცესში მონაწილეობის მოტივაციას.  

3.4. საბოლოო შერჩევა და კანდიდატების დასახელება

მოკლე სიაში შეყვანილ კანდიდატებზე კენჭისყრის დასრულების შემდეგ იუსტიციის საბჭო ხმათა 2/3-ით ატარებს საბოლოო კენჭისყრას და იღებს გადაწყვეტილებას კანდიდატთა დასახელების შესახებ. კოალიცია იზიარებს ვენეციის კომისიის მიერ მრავალ დასკვნასა და ანგარიშში დაფიქსირებულ პოზიციას, რომ უმაღლესი სამოსამართლო საბჭოების შემადგენლობა უნდა უზრუნველყოფდეს სამართლიან ბალანსს, ერთი მხრივ სასამართლოს დამოუკიდებლობას და თვითმმართველობას და მეორე მხრივ, სასამართლო ხელისუფლების ანგარიშვალდებულებას შორის. ეს უკანასკნელი აუცილებელია, რათა თავიდან ავიცილოთ სასამართლო ხელისუფლებაში ნაცნობობით უპირატესობის მინიჭება და კორპორატივიზმი.[13]

ქართული რეალობის და  იუსტიციის უმაღლეს საბჭოსთან დაკავშირებით 2018 წლის დეკემბერში განვითარებული მოვლენების გათვალისწინებით, რაზედაც ზემოთ იყო საუბარი, კოალიცია თვლის, რომ კანდიდატების შერჩევის და დასახელების თაობაზე საბოლოო გადაწყვეტილება მიღებული უნდა იქნას საბჭოს მოსამართლე წევრების 2/3-ისა და არამოსამართლე წევრების 2/3-ის მიერ. ამასთან, ეს გადაწყვეტილება უნდა იყოს სათანადოდ დასაბუთებული. ამ მოსაზრებას ერთსულოვნად ეთანხმება ყველა ადგილობრივი დაინტერესებული მხარე, ხოლო ევროსაბჭოს ოფისი, ევროკავშირის დელეგაცია და აშშ-ს საელჩო საქართველოში მას მხარს უჭერენ, როგორც არსებული კრიზისიდან ყველაზე შესაფერის გამოსავალს.

3.5. დასაბუთებული გადაწყვეტილების არარსებობა

გარდა ამისა, კანონპროექტი არ ავალდებულებს იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს, რომ მიიღოს დასაბუთებული კოლექტიური გადაწყვეტილება უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატურების შერჩევისა და დასახელების თაობაზე. მაგრამ კოალიციის აზრით, ეს სასიცოცხლო მნიშვნელობის ელემენტია იმისათვის, რომ გადაწყვეტილების მიღება უფრო გამჭვირვალე იყოს საზოგადოებისთვის.

ამიტომ კოალიცია იზიარებს ვენეციის კომისიის პოზიციას, რომელიც მოცემულია ვენეციის კომისიის დასკვნაში „ჩრდილოეთ მაკედონიის სამოსამართლოს საბჭოს შესახებ კანონპროექტთან დაკავშირებით“. კერძოდ, კანონპროექტი უნდა შეიცავდეს უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატების შერჩევისა და დასახელების შესახებ გადაწყვეტილების დასაბუთების სავალდებულო მოთხოვნას, ეს გადაწყვეტილება უნდა ასახავდეს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს უმრავლესობის პოზიციას და თან უნდა ახლდეს  წევრების განსხვავებული მოსაზრებები, თუ მათ სურთ ცალკე დაასაბუთონ თავიანთი განსხვავებული მოსაზრება. [14]

3.6. დასახელებული კანდიდატების შეფასება პარლამენტის მიერ

კოალიციის რეკომენდაციის საფუძველზე პარლამენტის რეგლამენტი უკვე ითვალისწინებს სამუშაო ჯგუფის შექმნას კანონმდებლობასთან კანდიდატების შესაბამისობის დადგენის ხელშეწყობის მიზნით. [15] მაგრამ წარმოდგენილი საკანონმდებლო ინიციატივა არ ითვალისწინებს სამუშაო ჯგუფის შემადგენლობის და მოვალეობების რეგულირებას.

იმისათვის, რომ შემცირდეს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მიერ კონკურსის მიკერძოებულად ჩატარების რისკები, გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს პარლამენტის სამუშაო ჯგუფის მიუკერძოებლობას. კოალიცია თვლის, რომ სამუშაო ჯგუფი უნდა შედგებოდეს მაღალი რეპუტაციის მქონე დამოუკიდებელი წევრებისგან, რომლებიც გამოიკვლევენ კანდიდატების შესახებ ინფორმაციის სისრულეს და სისწორეს, გამოითხოვენ დამატებით ინფორმაციას ყველა შესაძლო წყაროდან საჭიროებისდამიხედვით, მოამზადებენ დასკვნას თითოეულ დასახელებულ კანდიდატთან დაკავშირებით და წარუდგენენ მას იურიდიულ საკითხთა კომიტეტს.

დასკვნა

ქართული რეალობის და ბოლოდროინდელი მოვლენების გათვალისწინებით, კოალიციას მიაჩნია, რომ პარლამენტის თავმჯდომარის მიერ ინიცირებული კანონპროექტის მიღება და კანდიდატების დასახელება წარმოდგენილი პროცედურების მიხედვით საზიანო იქნება საქართველოს სასამართლო ხელისუფლებისთვის.

ახალი კონსტიტუციის თანახმად, რომელიც ძალაში 2018 წლის დეკემბერში შევიდა, უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეთა რაოდენობა 28-მდე გაიზარდა. აქედან გამომდინარე, ცვლილებები „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანულ კანონში ინიცირებულია იმისათვის, რომ შეირჩეს მოსამართლეთა საკმაოდ მნიშვნელოვანი რაოდენობა (სულ 18) და მოხდეს მათი დანიშვნა საპენსიო ასაკამდე ვადით. სწორედ ამიტომ, ეს პროცესი არის ისტორიული, მისი მნიშვნელობის და შედეგების თვალსაზრისით.

ვიმედოვნებთ, რომ ვენეციის კომისია და ეუთოს დემოკრატიული ინსტიტუტების და ადამიანის უფლებების ბიურო გულდასმით გაეცნობა არსებულ მდგომარეობას და წარმოდგენილ კანონპროექტებზე  დასკვნის მომზადებისას მხედველობაში მიიღებს სასამართლო ხელისუფლებაში არსებულ კრიზისს.

 

[1] კოალიციის საქმიანობის შესახებ მეტი ინფორმაციისთვის იხილეთ http://coalition.ge/index.php?article_id=1&clang=1

[2] კოალიციის მოსაზრება საქართველოს კონსტიტუციის პროექტთან დაკავშირებით, 18 მაისი 2017წ, http://coalition.ge/files/coalition_opinion_on_const._provisions_regarding_judiciary_-_for_venice_commission.pdf

[3] კანონპროექტის 34-ე მუხლი

[4] საერთო სასამართლოების შესახებ საქართველოს კანონი, მუხლი 53(3)

[5] CDL-AD(2010)004, პუნქტი 8

[6] CDL-AD(2018)032, პუნქტი 71

[7] ევროპის მოსამართლეთა საკონსულტაციო საბჭოს (CCEJ) დასკვნა #10 (2007), პუნქტი 56

[8] CDL-AD(2007)028, პუნქტი 28

[9] CDL-AD(2017)019, პუნქტი 93

[10] იხ. გადაწყვეტილება საქმეზე საქართველოს მოქალაქე ომარ ჯორბენაძე საქართველოს პარლამენტის წინააღმდეგ, 3/1/659, 15 თებერვალი 2017წ.

[11] საქართველოს კონსტიტუცია, მუხლები 61 და 63

[12] CDL-AD(2018)032, პუნქტი 63

[13] იხ. CDL-AD(2007)028, პუნქტი 27

[14] CDL-AD (2019)008, პუნქტი 18

[15] მუხლი 205(2)

19 მარტს კონსტიტუციის 42-ე მუხლის ორგანიზებით, თბილისის ადამიანის უფლებათა სახლის საკონფერენციო დარბაზში გაიმართა სამუშაო შეხვედრა არასამთავრობო ორგანიზაციების წარმომადგენლებთან.

შეხვედრაზე განიხილეს ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს და გაეროს ადამიანის უფლებათა სახელშეკრულებო ორგანოების მიერ საქართველოს წინააღმდეგ ინდივიდუალურ საქმეებზე მიღებული გადაწყვეტილებების აღსრულების პრობლემური საკითხები.

ამ საკითხის ირგვლივ გაიმართა დისკუსია და იყო მსჯელობა ამ მექანიზმების გაუმჯობესების გზებზე.

არასამთავრობო ორგანიზაციებმა, გამოთქვეს სურვილი, ითანამშრომლონ ევროსაბჭოს მინისტრთა კომიტეტის და საქართველოს პარლამენტის აღსრულების ზედამხედველობის მექანიზმის ფარგლებში, ერთობლივი კომუნიკაციების და ალტერნატიული ანგარიშების წარდგენის მიმართულებით.

შეხვედრა ჩატარდა ამერიკის შეერთებული შტატების საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს (USAID) და აღმოსავლეთ-დასავლეთის მართვის ინსტიტუტის (EWMI-PROLoG) მიერ დაფინანსებული პროექტის ფარგლებში „ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს და გაეროს სახელშეკრულებო ორგანოების გადაწყვეტილებების აღსრულების გაუმჯობესება ადვოკატირებისა და კვლევების გზით“.

13-14 მარტს "კონსტიტუციის 42- მუხლმა" ქუთაისიში ტრენინგები და იურიდიული კონსულტაციები ჩაატრარა.

კონსტიტუციის 42-ე მუხლი ახორციელებს პროექტს ,,ქალი მსჯავრდებულებისთვის, რომელთაც განუცდიათ ძალადობა და დისკრიმინაცია, და მათი დაუცველი შვილებისთვის სერვისების მიწოდების გაუმჯობესება“.

პროექტის საერთო მიზანია ქალი მსჯავრდებულების გაძლიერება, რომლებიც არიან ძალადობის და დისკრიმინაციის მსხვერპლი და ასევე მათი დაუცველი შვილების თანადგომა, მხარდაჭერის სერვისებზე გაუმჯობესებული ხელმისაწვდომობის საშუალებით.

პროექტის ფარგლებში ხორციელდება შესაბამისი სარეაბილიტაციო და რეინტეგრაციის მხარდამჭერი სერვისების მიწოდება ქალი მსჯავრდებულებისათვის, რომლებიც იყვნენ ძალადობის, სტიგმის და დისკრიმინაციის მსხვერპლი.

მხარდამჭერი სერვისების ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესება იმ მოწყვლადი ბავშვებისთვის, რომლებზეც გავლენა იქონია დედების პატიმრობამ ან მსჯავრდებამ.

სახელმწიფო და არასახელმწიფო სერვისების მიმწოდებლების შესაძლებლობების და კოორდინაციის გაუმჯობესება, რათა უკეთ მიეწოდოთ სერვისები დაუცველ ქალებს და მათ შვილებს.

პროექტის ფარგლებში ფსიქო-სოციალური, სამედიცინო, იურიდიული და საგანმანათლებლო სერვისები სულ მიეწოდებათ 300 ბენეფიციარ ქალს (პატიმარი, ყოფილი პატიმარი და პრობაციონერი).

პროექტი ,,ქალი მსჯავრდებულებისთვის, რომელთაც განუცდიათ ძალადობა და დისკრიმინაცია, და მათი დაუცველი შვილებისთვის სერვისების მიწოდების გაუმჯობესება“ ხორციელდება ევროკავშირის ფინასური მხარდაჭერით.

 

 

კონსტიტუციის 42-ე მუხლში 24 საათიან რეჟიმში ამოქმედდა ცხელი ხაზი თავშესაფრის მაძიებლების, ლტოლვილებისა და ჰუმანიტარული სტატუსის მქონე პირებისთვის.

თავშესაფრის მოთხოვნის პროცედურებზე, თავშესაფრის მაძიებელთა, ჰუმანიტარული სტსტუსის მქონეთა და ლტოლვილთა უფლებების შესახებ ინფორმაციის მისაღებად, დარეკეთ: 593 111 405.

ცხელი ხაზი მოქმედებს გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისიარიატის მიერ მხარდაჭერილი პროექტის  „ლტოლვილების, თავშესაფრის მაძიებლებისა და ჰუმანიტარული სტატუსის მქონე პირების დაცვა და გაძლიერება საქართველოში“ ფარგლებში. 

საქართველოს პარლამენტის საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტის დღევანდელ სხდომაზე გამოსვლისას, „თიბისი ბანკის“ დამფუძნებელმა მამუკა ხაზარაძემ განაცხადა, რომ 2018 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტურის წინ მუქარის შემცველი წერილი მიიღო შინაგან საქმეთა მინისტრ გიორგი გახარიასგან, რომელიც მისგან გარკვეული მოთხოვნების შესრულებას მოითხოვდა, წინააღმდეგ შემთხვევაში, ქვეყნის შიგნით და გარეთ რეპუტაციის შელახვით დაემუქრა. ასევე, მან დაახასიათა ეროვნული ბანკის მხრიდან წარმოებული პროცესი როგორც შანტაჟი, და გაიხსენა, რომ, მასთან შეხვედრის დროს, ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი მიანიშნებდა ზეწოლაზე პოლიტიკოსებისა და სხვა გავლენიანი პირების მხრიდან, რომლის მიზანი ხაზარაძისა და ბადრი ჯაფარიძის მიერ „თიბისი ბანკის“ სამეთვალყურეო საბჭოს დატოვება იყო. მისი განცხადებით, სახეზეა ხელისუფლებისა და ხელისუფლებასთან დაკავშირებული პირების მიერ ორკესტრირებული კამპანია, რომლის ფარგლებშიც ისინი სამართალდამცავ უწყებებსა და ეროვნულ ბანკს იყენებენ. ეჭვს ასეთი კამპანიის შესახებ ამყარებს ის გარემოებაც, რომ საპარლამენტო უმრავლესობამ რამდენიმე დღის წინ  უარი თქვა ხაზარაძისა და ჯაფარიძის მოსმენაზე ეროვნული ბანკის წარმომადგენლების თანდასწრებით და მხოლოდ ამ საკითხის გარშემო საჯარო სკანდალის შემდეგ დათანხმდა, რომ მათთვის საკომიტეტო ტრიბუნა დაეთმო.

აღსანიშნავია, რომ ბოლო წლების განმავლობაში ეს არ არის პირველი შემთხვევა, როდესაც ბიზნესმენები ხელისუფლების წარმომადგენლებისა თუ მმართველ პარტიასთან დაკავშირებული გავლენიანი პირების მხრიდან ზეწოლაზე საუბრობენ. თუ ხაზარაძის განცხადებას უფრო ფართო კონტექსტში განვიხილავთ, ის კიდევ უფრო ამყარებს ჩვენ მიერ არაერთხელ გამოთქმულ შეშფოთებას არაფორმალური მმართველობის ნიშნებისა და სახელმწიფოს მიტაცების მზარდი ტენდენციის შესახებ, რაც მოიცავს დიდი ძალაუფლების კონცენტრაციას მმართველი პარტიისა და გავლენიანი პირების არაფორმალური დაჯგუფების ხელში და მათ მიერ საჯარო ინსტიტუტების გამოყენებას კერძო მიზნებისა და ინტერესებისთვის.
ეს ტენდენცია არსებითად შეუთავსებელია დემოკრატიული მმართველობის პრინციპებთან და საფრთხეს უქმნის კონსტიტუციურ წესრიგს. აქედან გამომდინარე, და რადგან არ გვაქვს იმედი რომ სამართალდამცავ უწყებები მოახდენენ მამუკა ხაზარაძის განცხადებებზე ადექვატურ რეაგირებასა და მიუკერძოებელ გამოძიებას მოვუწოდებთ საქართველოს პარლამენტს - შექმნას დროებითი საგამოძიებო კომისია, რომელიც უზრუნველყოფს საკითხის დეტალურ შესწავლას საჯარო სხდომებზე.

ამასთან, მოვლენებისათვის მეტი სიცხადის მოსაფენად, მნიშვნელოვანია მამუკა ხაზარაძემ გაასაჯაროოს შს მინისტრის , გიორგი გახარიას მიერ მისთვის გაგზავნილი წერილი.

მზად ვართ საკითხის მნიშვნელობიდან გამომდინარე შევხვდეთ მამუკა ხაზარაძეს და ბადრი ჯაფარიძეს მათი სურვილის შემთხვევაში.
 

საერთაშორისო გამჭვირვალობა-საქართველო

სამართლიანი არჩევნებისა და დემოკრატიის საერთაშორისო საზოგადოება

საქართველოს დემოკრატიული ინიციატივა

კონსტიტუციის 42-ე მუხლი

კოალიციამ „დამოუკიდებელი და გამჭვირვალე მართლმსაჯულებისთვის“ საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარესთან უზენაესის სასამართლოს მოსამართლეთა შერჩევის პროცედურების და კრიტერიუმების შემუშავებისთვის შექმნილი სამუშაო ფორმატი დატოვა, რადგან ის არ ემსახურება რეალურ საკანონმდებლო ცვლილებებზე მსჯელობას, რომელმაც მოსამართლეთა შერჩევის პროცესში დამსახურებაზე დაფუძნებული მიდგომა და პროცესის გამჭვირვალედ და მიუკერძოებლად წარმართვა უნდა უზრუნველყოს. სამუშაო შეხვედრაზე პარლამენტის თავმჯდომარის მიერ არაორაზროვნად გამოვლენილი პოზიციით ცხადი გახდა, რომ ის არ აპირებს იმ ტიპის კანონპროექტის შექმნას, რომელიც სასამართლოში გაბატონებული კლანის მიერ უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეთა ერთპიროვნულ ნომინირებას  გამორიცხავს. პარლამენტის თავმჯდომარის ეს პოზიცია ცხადად ადასტურებს მისი და მოსამართლეთა გავლენიანი ჯგუფის შეთანხმებულ მოქმედებას, შესაბამისად, ამგვარ ფორმატში კოალიციის მუშაობის გაგრძელება აზრს მოკლებულია.

უზენაესი სასამართლოს მნიშვნელობისა და მართლმსაჯულების სისტემაში მისი როლის გათვალისწინებით, სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია, რომ კანდიდატები შეირჩნენ ობიექტური კრიტერიუმების  საფუძველზე და ხანგრძლივი და გამჭვირვალე პროცედურების შედეგად.

სწორედ ამ მიზნის მისაღწევად კოალიციის მიერ სამუშაო ჯგუფისათვის წერილობით  იქნა წარდგენილ საკუთარი მოსაზრებები, რომლებიც ძირითადად თანხვედრაშია აშშ-ს საელჩოსა  და ევროკავშირის წარმომადგენლობის მიერ წარდგენილ მოსაზრებებთან.

ამავდროულად კოალიცია მიიჩნევს, რომ კანონპროექტის ცალკეული დებულებების დეტალურ განხილვამდე, არსებითად მნიშვნელოვანია პრინციპული შეთანხმება იქნეს მიღწეული 5 ძირითად  საკითხთან დაკავშირებით, კერძოდ:

1.                არსებითად მნიშვნელოვანია, კანონმდებლობით სათანადოდ იყოს გარანტირებული იმ პირთა მიერ უზენაესი სასამართლოს მოსამართლის თანამდებობის დაკავების შესაძლებლობა, რომელთაც არ აქვთ სამოსამართლო საქმიანობის გამოცდილება, თუმცა სამართლის დარგში მნიშვნელოვანი გამოცდილება გააჩნიათ. ღია კონკურსში მონაწილეობის საშუალება მოქმედი და ყოფილი მოსამართლეების გარდა  პროფესიაში მყოფ სხვა პირებსაც (ადვოკატებს, პროკურორებს და ა.შ.) უნდა მიეცეს, რაც სასამართლო სისტემის ღიაობას უზრუნველყოფს. წარმოდგენილი კანონპროექტის სამუშაო ვერსია სავალდებულო მოთხოვნის სახით  მოსამართლის საკვალიფიკაციო გამოცდის სავალდებულოობას ითვალისწინებს, რაც მნიშვნელოვნად ზღუდავს იმ პირთა წრეს, რომელთაც კონკურსში მონაწილეობა შეუძლიათ;

2.                კანონპროექტი არ ითვალისწინებს ინტერესთა კონფლიქტის მარეგულირებელ იმგვარ ნორმებს, რომელიც პროცესის ობიექტურად და მიუკერძოებლად წარმართვას უზრუნველყოფს.  არსებითად მნიშვნელოვანია, იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს იმ წევრებს, რომლებიც თავად გადაწყვეტენ უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეთა შესარჩევ კონკურსში მონაწილეობას, შეუჩერდეთ საბჭოს წევრის უფლებამოსილება, რათა კონკურსის დასრულებამდე გამოირიცხოს მათი მონაწილეობა როგორც კანდიდატების განხილვის, ასევე საკუთარი თავის ან კონკურენტების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების პროცესში;

3.                შემოთავაზებული კანონპროექტი ითვალისწინებს ბუნდოვან ფარდობით კენჭისყრას, რამაც შესაძლოა საფრთხე შეუქმნას კონკურსის ობიექტურად ჩატარებას და საუკეთესო კანდიდატების შერჩევას. აუცილებელია კანონპროექტიდან ე.წ. ფარდობითი კენჭისყრის საფუძველზე „გრძელი სიის“ შექმნის შესახებ დებულებების ამოღება, ვინაიდან აღნიშნული კლანს აძლევს შესაძლებლობას, პირველივე ეტაპზე 45 კანდადატისგან შედგენილ სიაში დატოვოს მხოლოდ მისთვის მისაღები  კანდიდატები და გამორიცხოს ის კანდიდატები, რომლებსაც შესაძლოა საბჭოს დანარჩენი წევრების მხარდაჭერით ესარგებლა;

4.                განსახილველ პროექტი ითვალისწინებს გადაწყვეტილების მიღებას საბჭოს 2/3-ის უმრავლესობით, რაც ვერ უზრუნველყოფს არამოსამართლე წევრთა რეალურ გავლენას გადაწყვეტილების მიღების პროცესზე. არსებითად მნიშვნელოვანია, გადაწყვეტილება მიღებულ იქნას მოსამართლე წევრების ხმათა 2/3-ითა და არამოსამართლე წევრების ხმათა 2/3-ით. ასევე აუცილებელია მიღებული გადაწყვეტილება იყოს სათანადოდ დასაბუთებული;

5.                მნიშვნელოვანია, საქართველოს პარლამენტმა სრულად განახორციელოს ნომინირებული კანდიდატების კანონმდებლობასა და კონსტიტუციასთან შესაბამისობის შეფასება და ამ მიზნით იურიდიულ საკითხთა კომიტეტთან შეიქმნას სამუშაო ჯგუფი, როგორც ეს გათვალისწინებულია საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის მოქმედ რედაქციაში.

სამწუხაროდ, პარლამენტის თავმჯდომარის მიერ გამოხატული პოზიცია ცხადყოფს, რომ ის  ფაქტობრივად ეწინააღმდეგება ზემოაღნიშნულ საკვანძო საკითხებს, რაც არსებითად მნიშვნელოვანია რეალური საკანონმდებლო ცვლილებების განსახორციელებლად და ქვეყნის უმაღლესი ინსტანციის სასამართლოს დაკომპლექტების ობიექტური და ღია პროცესის უზრუნველსაყოფად.  პარლამენტის თავმჯდომარეს პრინციპული პოზიცია აქვს კენჭისყრასთან დაკავშირებით და მის მიერ შემოთავაზებული ფორმულა სასამართლოში გაბატონებულ კლანს აძლევს სრულ შესაძლებლობას საბჭოს სახელით თავად გადაწყვიტოს კონკრეტული კანდიდატების ნომინირების საკითხი. აღნიშნული პოზიცია კიდევ ერთხელ ადასტურებს  პარლამენტის თავმჯდომარისა და მმართველი პარტიის უპირობო მხარდაჭერას კლანისადმი.

შექმნილ ვითარებაში, როდესაც სამუშაო ჯგუფს აქვს ფორმალური ხასიათი და იგი მხოლოდ კლანისათვის ხელსაყრელი კანონმდებლობის შექმნის პროცესის ლეგიტიმაციის მცდელობას წარმოადგენს, კოალიცია უარს აცხადებს ამ სამუშაო ჯგუფში მუშაობის გაგრძელებაზე.

კოალიცია თანასწორობისთვის ეხმიანება საქართველოს პარლამენტის განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის კომიტეტის თავმჯდომარის, მარიამ ჯაშის საჯარო განცხადებას, საქართველოს აზერბაიჯანელ თემთან დაკავშირებით და მოუწოდებს პარლამენტის წევრს, მისი პოლიტიკური ხედვები და განცხადებები მოქალაქეობის კონსტიტუციურ იდეას დაუახლოვოს და არ დაუშვას ჩვენი ქვეყნის მოქალაქეების პოლიტიკური ინსტრუმენტალიზება.

2018 წლის 26 თებერვალს საქართველოს პარლამენტში, დიასპორისა და კავკასიის საკითხთა კომიტეტისა და განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის კომიტეტის ერთობლივი სხდომის შემდეგ, მარიამ ჯაშმა აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე მცხოვრები ეთნიკური ქართველების მდგომარეობაზე საჯარო განცხადება გააკეთა და მიუთითა, რომ  „აზერბაიჯანში მცხოვრები ქართველების უფლებები საქართვეოში მცხოვრები აზერბაიჯანელების უფლებებს უნდა გაუთანაბრდეს, როგორც განათლების, ასევე სხვა სერვისებზე.“ ამ კუთხით კომიტეტის თავმჯდომარემ მიუთითა, რომ „[..] არის საკითხები, რომელიც თანაბრად პრობლემურია საქართველოში მცხოვრები როგორც ეთნიკური უმცირესობებისთვის, ასევე მაღალმთიან რეგიონებში მცხოვრები ქართველი მოქალაქეებისთვისაც.“ დეპუტატის განცხადებით, აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე მცხოვრები ეთნიკურად ქართველი ადამიანების მდგომარეობის გაუმჯობესების მიზნით, საქართველოს სახელმწიფო ორმხრივი მოლაპარაკებების და თანამშრომლობის საშუალებებს გამოიყენებს აზერბაიჯანის სახელმწიფოსთან.

ცხადია, ვიზიარებთ აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე მცხოვრები ეთნიკურად ქართველი თემის მძიმე უფლებრივ მდგომარეობას და მათ შორის, მათ მიმართ ეთნიკური და რელიგიური ნიშნით დისკრიმინაციის პრაქტიკებს და მიგვაჩნია, რომ ამ საკითხებზე საჯარო დისკუსიების დაწყება და საერთაშორისო სამართლის პრინციპების დაცვით, საქართველოს სახელმწიფოს მხრიდან ქმედითი ნაბიჯების გადადგმა, მნიშვნელოვანია. მეტიც, კოალიციის წევრები მზად არიან ამ პროცესში კონტრიბუცია შეიტანონ. თუმცა, მარიამ ჯაშის განცხადებაში პრობლემას ის აზრი ქმნიდა, სადაც მან საქართველოს ტერიტორიაზე ისტორიულად მცხოვრები აზერბაიჯანელი თემი სხვა სახელმწიფოსთან მოლაპარაკებების საგნად განიხილა და საკუთარი მოქალაქეების მიმართ ნაცვალგების მიდგომა გამოიყენა. საკუთარი მოქალაქეების სხვა სახელმწიფოსთან პირდაპირი დაკავშირება არსებითად აზიანებს ინტეგრაციის პროცესს და აღრმავებს ეთნიკური უმცირესობების გარიყულობასა და იზოლაციას. სამწუხაროა, რომ დეპუტატს სახელმწიფოს და მოქალაქეობის კონსტიტუციური იდეის ძირეული პრინციპები სათანადოდ არ ესმის და საკუთარ მოქალაქეებს ერთგვარად ახარისხებს.

ბოლო პერიოდში ჩატარებული კვლევები აჩვენებს, რომ საქართველოს აზერბაიჯანელებში ჩანს საქართველოს პოლიტიკურ პროექტთან სიმბოლური დაკავშირების და საქართველოს მოქალაქედ თვითიდენტიფიკაციის ძლიერი ტალღა. თუმცა, სამწუხაროა, რომ უმაღლესი პოლიტიკური ორგანოს წარმომადგენელი ვერ ხედავს ჩვენს საზოგადოებაში მიმდინარე მნიშვნელოვან  სოციალურ ცვლილებებს და კვლავ იმ პრობლემატურ მიდგომას იყენებს, რომელიც საქართველოში ისტორიულად მცხოვრებ, ქართულ კულტურასთან და სოციალურ რეალობასთან ღრმად და არსებითად დაკავშირებულ ეთნიკურ ჯგუფებს მეზობელ ქვეყნებთან აიგივებს.

დეპუტატის განცხადებაში ასევე, ჩანდა ეთნიკური უმცირესობების წინაშე მდგარი მნიშვნელოვანი სოციალური და უფლებრივი გამოწვევების არაღიარების პრობლემაც. ცხადია, ჩვენს საზოგადოებას და მათ შორის არადომინანტ ეთნიკურ ჯგუფებს სიღარიბის, დასაქმების, სათანადო განათლების, გარემოს დაცვის, საჯარო და კულტურული სივრცეების არარსებობის პრობლემები მწვავედ გვიდგას.  თუმცა,  არადომინანტი ეთნიკური ჯგუფები ამ სტრუქტურული გამოწვევების მიმართ კიდევ უფრო დაუცველები არიან სწორედ მათი პოლიტიკური და კულტურული გარიყულობის გამო და ამავდროულად, ისინი დამატებით სპეციფიკურ ჩაგვრას განიცდიან. საქართველოს აზერბაიჯანელ თემს, ისევე როგორც სხვა უმცირესობებს, მნიშვნელოვანი პრობლემები უდგას განათლებაზე ხელმისაწვდომობის, საჯარო სამსახურში დასაქმების, დემოკრატიული პოლიტიკური მონაწილეობის და რეპრეზენტაციის, საკუთარი კულტურული თვითმყოფადობის დაცვის, არსებულ სოციალურ და საჯარო სიკეთეებზე თანასწორი წვდომის კუთხით. ხშირად ისინი ჩვენს საზოგადოებაში გაუცხოებას და ქსენოფობიურ დამოკიდებულებებს აწყდებიან. ამ პირობებში მარიამ ჯაშმა ნაცვლად იმისა, რომ არადომინანტი ეთნიკური ჯგუფების სპეციფიკური პრობლემების შესახებ ემსჯელა, არსებული გამოწვევები არსებითად უგულებელყო. ეს მიდგომა განსაკუთრებით პრობლემურია პარლამენტის წევრის მხრიდან, რომელიც მთავრობის საქმიანობაზე საპარლამენტო და დემოკრატიულ კონტროლს უნდა ახორციელებდეს.

კოალიცია მოუწოდებს მარიამ ჯაშს, გადახედოს საკუთარ განცხადებას და გააკეთოს დამაზუსტებელი ახალი საჯარო განცხადება, რათა მსგავსი შინაარსის პოლიტიკურმა ტექსტებმა ხელი არ შეუწყობს არადომინანტ ჯგუფებში გარიყულობის განცდას.  

,,კოალიცია თანასწორობისთვის"

კოალიცია თანასწორობისთვის არაფორმალური გაერთიანებაა, რომელიც 2014 წელს ფონდ ღია საზოგადოება - საქართველოს ხელშეწყობით შეიქმნა და ცხრა არასამთავრობო ორგანიზაციას აერთიანებს. კოალიციის წევრები არიან: ფონდი ღია საზოგადოება - საქართველო“, „ადამიანის უფლებათა სწავლებისა და მონიტორინგის ცენტრი (EMC)”, ,,კონსტიტუციის 42- მუხლი“, კავშირი საფარი“, „საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია“, ,,ქალთა ინიციატივების მხარდამჭერი ჯგუფი (WISG)”,“პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის (PHR)”,,საქართველოს დემოკრატიული ინიციატივა (GDI)” და ,,ტოლერანტობის და მრავალფეროვნების ინსტიტუტი (TDI).”

„კოალიცია თანასწორობისთვის“ ეხმიანება იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მოსამართლე წევრის, სერგო მეთოფიშვილის მიერ გაჟღერებულ სტერეოტიპულ, სტიგმის გამაძლიერებელ და ღირსების შემლახველ მოსაზრებას და დამოუკიდებელ ინსპექტორს  საკითხის შესწავლისკენ მოუწოდებს.

სერგო მეთოფიშვილმა სოციალურ ქსელ Facebook-ში კამპანია „მინდა ვენდო სასამართლოს“ ვიდეორგოლზე საუბრისას ფსიქოსოციალური საჭიროების მქონე პირები დისკრიმინაციულ კონტექსტში მოიხსენია[1].  მან ფსიქოსოციალური საჭიროება გაათანაბრა ისეთ უარყოფით ადამინურ თვისებასთან, როგორიც ტყუილია და ამით ხელი შეუწყო ფსიქოსოციალური საჭიროების მქონე პირების უარყოფით კონტექსტში წარმოჩენას. კოალიცია მიიჩნევს, რომ იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მოსამართლე წევრის მიერ გაკეთებული შეფასება უკიდურესად შემაშფოთებელია, რადგან აღრმავებს ფსიქოსოციალური საჭიროების მქონე პირების მიმართ საზოგადოებაში არსებულ სტიგმას და ახალისებს არაეთიკურ, ხშირად, სასტიკ დამოკიდებულებას ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემის მქონე პირების მიმართ.

ფსიქოსოციალური საჭიროების მქონე ადამიანები წლებია განიცდიან უდიდეს ზეწოლას და გარიყულნი არიან საზოგადოების მხრიდან, რაც განპირობებულია სწორედ ქვეყანაში ადამიანის ღირსებისა და მისი უფლებების პატივისცემაზე არაორიენტირებული მიდგომებისა და პოლიტიკის არსებობით. სტიგმატიზირებული ჯგუფების გარანტს დარღვეული უფლების აღდგენის მიმართულებით, სწორედ სასამართლო კორპუსი წარმოადგენს. მოცემულ შემთხვევაში კი, მართლმსაჯულების ორგანოს წარმომადგენელი თავად გვევლინება საზოგადოებაში ფესვგადგმული სტიგმის წამახალისებლად, რაც უკიდურესად საგანგაშოა.

ხაზი უნდა გაესვას იმ ფაქტს, რომ მოსამართლის ქცევა, როგორც სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას, ისე სხვა საქმიანობის განხორციელების დროს, წარმოადგენს საზოგადოების სასამართლოსადმი ნდობის და სასამართლო ავტორიტეტის განმტკიცების მნიშვნელოვან საფუძველს. შესაბამისად,  მნიშვნელოვანია, შესაბამისი უწყებების მხრიდან საკითხს მიეცეს სათანადო რეაგირება.

კანონმდებლობის თანახმად,[2] მოსამართლის დისციპლინური პასუხისმგებლობის საფუძველს წარმოადგენს სამოსამართლო ეთიკის წესების დარღვევა. ხოლო სამოსამართლო ეთიკის წესების თანახმად, მოსამართლე უნდა უფრთხილდებოდეს მართლმსაჯულების პრესტიჟს და სასამართლო შენობაში თუ მის გარეთ არ იქცეოდეს სასამართლოს ავტორიტეტისა და მოსამართლის თანამდებობისათვის შეუფერებლად.[3] მოსამართლემ თავის განცხადებაში უნდა გამოიჩინოს სათანადო კორექტულობა, არ გამოიყენოს შეურაცხმყოფელი, დამამცირებელი სიტყვები და გამოთქმები ან დისკრიმინაციული ტერმინოლოგია.[4]

„კოალიცია თანასწორობისთვის“ დამოუკიდებელ ინსპექტორს მოუწოდებს დაიწყოს საბჭოს მოსამართლე წევრის, სერგო მეთოფიშვილის მიმართ დისციპლინური სამართალწარმოება დისკრიმინაციული და სტიგმის გამაღრმავებელი მოსაზრების გამოთქმის გამო.

 

,,კოალიცია თანასწორობისთვის"

კოალიცია თანასწორობისთვის არაფორმალური გაერთიანებაა, რომელიც 2014 წელს ფონდ ღია საზოგადოება - საქართველოს ხელშეწყობით შეიქმნა და ცხრა არასამთავრობო ორგანიზაციას აერთიანებს. კოალიციის წევრები არიან: ფონდი ღია საზოგადოება - საქართველო“, „ადამიანის უფლებათა სწავლებისა და მონიტორინგის ცენტრი (EMC)”, ,,კონსტიტუციის 42- მუხლი“, კავშირი საფარი“, „საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია“, ,,ქალთა ინიციატივების მხარდამჭერი ჯგუფი (WISG)”,“პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის (PHR)”,,საქართველოს დემოკრატიული ინიციატივა (GDI)” და ,,ტოლერანტობის და მრავალფეროვნების ინსტიტუტი (TDI).”

 



[1] https://bit.ly/2GX0KDn;

[2] საქართველოს კანონი „საქართველოს საერთო სასამართლოების მოსამართლეთა დისციპლინური პასუხისმგებლობისა და დისციპლინური სამართალწარმოების შესახებ“, მუხლი 2, პუნქტი 2, ქვეპუნქტი „ი“;

[3] სამოსამართლო ეთიკის წესები, მუხლი 4, [http://www.supremecourt.ge/judges-self-governance/judges-ethics-code/];

[4] სამოსამართლო ეთიკის წესები, მუხლი 20, [http://www.supremecourt.ge/judges-self-governance/judges-ethics-code/]

პატივცემულო ელჩებო,

 

მართლმსაჯულების ბედით დაინტერესებული საქართველოს მოქალაქეები მოგმართავთ როგორც ამ ქვეყნის დემოკრატიული განვითარების გულშემატკივრებს. მართლმსაჯულებაში არსებულ მდგომარეობასთან დაკავშირებით ჩვენ აქამდეც გაგვიკეთებია განცხადებები, სადაც ხელისუფლებას, პოლიტიკურ ძალებს, ამა თუ იმ ინსტიტუტს მივმართავდით. თუმცა, ჩვენი ადრესატი თქვენ აქამდე არ ყოფილხართ, რადგან ყველა ქვეყანაში საკუთარი ბედის შესახებ გადაწყვეტილებებს ამ ქვეყნის მოქალაქეები იღებენ, პარტნიორების ამოცანა კი კეთილი რჩევის მიცემა და მხარდაჭერაა. თუმცა, ახლა გადავწყვიტეთ გაგიზიროთ ჩვენი წუხილი, რადგან ვხედავთ რისკს, რომ თქვენი სახელის და რესურსის გამოყენება შესაძლოა იმ პროცესების ლეგიტიმაციისთვის მოხდეს, რომელიც არა დამოუკიდებელი სასამართლოს შექმნას, არამედ ვიწრო ინტერესთა ჯგუფს და მათი გავლენების გაძლიერებას ემსახურება.

 

ამ ქვეყნის მოსახლეობას უსამართლო მართლმსაჯულების მძიმე გამოცდილება აქვს. საზოგადოება კარგად აცნობიერებს, რომ დღეს სასამართლოში გარდამტეხი პროცესი მიმდინარეობს. სამწუხაროდ, ბოლო მოვლენებმა კიდევ ერთხელ ნათლად დაადასტურა, რომ წლების განმავლობაში გადადგმული ნაბიჯები, არ აღმოჩნდა საკმარისი ძლიერი და დამოუკიდებელი სასამართლოს შესაქმნელად.

 

დღეისათვის ქართულ მართლმსაჯულებაში შექმნილია არაორდინარული ვითარება. სხვადასხვა ფაქტორის, მათ შორის, ყოფილი და მოქმედი ხელისუფლების ხელშეწყობით და არასწორი რეფორმების შედეგად, სასამართლოს სისტემის სადავეებში მოექცა პირთა ვიწრო ჯგუფი, რომელიც აკონტროლებს იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს და მის ხელთ არსებულ მექანიზმებს იყენებს არა სასამართლო სისტემის გაჯანსაღების, არამედ საკუთარი ძალაუფლების განმტკიცებისთვის, სასამართლოს ნდობა დღითიდღე ეცემა, სასამართლო რეფორმა კი ჩიხშია შესული.

 

არსებულ ვითარებაში ილუზიაა იმის ვარაუდი, რომ სასამართლოში არსებული კრიზისული მდგომარეობა გამოსწორდება უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეთა არჩევის კრიტერიუმებისა და წესების შემუშავებით. ერთადერთი გამოსავალი კლანის წევრების და საბჭოში მათი მხარდამჭერი 11 წევრის გადადგომა, ამის შემდეგ კი იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს რეფორმირებაა.

 

პარლამენტის თავმჯდომარის ხელმძღვანელობით ამჟამად მიმდინარე სამუშაო პროცესის გაცხადებული მიზანი უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეთა შერჩევის პროცესის და კრიტერიუმების გაწერაა. თქვენ კარგად მოგეხსენებათ, რომ პარლამენტის თავმჯდომარესთან არსებული ფორმატის არადემოკრატიულობის და პრობლემური შემადგენლობის გამო, ბევრმა აქტორმა პროტესტი გამოთქვა 27 იანვარს გამართული შეხვედრის ფორმატთან და სამუშაო საკითხებთან დაკავშირებით.

 

ამ ვითარებაში კი პარლამენტის მიერ ვრცელდება ინფორმაცია თქვენთან შეხვედრის და როგორც ჩანს, უკვე მომზადებული კანონპროექტის დეტალების განხილვის შესახებ. ასევე ვრცელდება ინფორმაცია, რომ კანონპროექტში გარკვეული ჩასწორებები სწორედ თქვენი რეკომენდაციების შესაბამისად შევიდა. არ ვიცით რამდენად ზუსტად ასახავს ეს ინფორმაცია თქვენი და პარლამენტის თავმჯდომარის შეხვედრის შინაარსს, თუმცა გვინდა იმედი გამოვთქვათ, რომ შეხვედრაზე წინსწრებით, სხვა დაინტერესებულ მხარეებთან კონსულტაციის გარეშე, კანონპროექტისთვის მხარდაჭერა არ გამოგიცხადებიათ.

 

კანონპროექტი, რომელიც ჯერ-ჯერობით მხოლოდ ზოგადი პრინციპების დონეზეა ჩვენთვის ცნობილი, შექმნილია იმგვარად, რომ მან ფორმალურად გააფორმოს ის, რა შედეგის დადგომაც მოსამართლეთა გავლენიან ჯგუფს ჯერ კიდევ გასული წლის დეკემბერში ჰქონდა განზრახული.

 

ვაფასებთ რა თქვენს განსაკუთრებულ როლს, ასევე თქვენს მიერ წლების განმავლობაში გაწეულ ძალისხმევას მართლმსაჯულების სექტორის რეფორმის პროცესში, ვითარების კრიზისულობის გათვალისწინებით, მოგიწოდებთ:

 

  • კიდევ ერთხელ მკაფიოდ შეაფასოთ სასამართლო რეფორმის შედეგები;
  • არ დაუშვათ, თქვენი სახელის გამოყენებით იმ პროცესის ლეგიტიმაცია, რომელიც ამ ქვეყნის მოსახლეობის საჭიროებებს არ ასახავს და არ ეხმიანება.
  • მხედველობაში მიიღოთ ის, რომ გამართული პროცედურები და კრიტერიუმები თავის მიზანს მიაღწევენ მხოლოდ იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს შემადგენლობის, ხელახალი პლურალისტული წესით განახლების შემთხვევაში.
ხელმომწერები:

მაია ბაქრაძე, თბილისის სააპელაციო სასამართლოს ყოფილი მოსამართლე

დათო ლაღიძე, თეთრი ხმაურის მოძრაობა

კახა წიქარიშვილი, იურისტი/სამართლის პროფესორი

ლია მუხაშავრია, ადამიანის უფლებათა პრიორიტეტი

ბესიკ სისვაძე, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ყოფილი მოსამართლე

თეა ხამხაძე, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ყოფილი მოსამართლე

ანა ნაცვლიშვილი, სამართლის პროფესორი, აქტივისტი

კახა კოჟორიძე, ადვოკატი

უჩა ნანუაშვილი, საქართველოს ყოფილი სახალხო დამცველი

მაია მწარიაშვილი, თბილისის საოლქო სასამართლოს ყოფილი თავმჯდომარე

ირაკლი კორძახია, ადვოკატი

ზაზა ხატიაშვილი, ადვოკატთა ასოციაციის ყოფილი თავმჯდომარე

რატი ამაღლობელი, პოეტი

იოსებ ბარათაშვილი, ადვოკატი

ვახუშტი მენაბდე, ასოცირებული პროფესორი, ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი

ნიკოლოზ ლეგაშვილი, იურისტი

დავით ჯანდიერი, სამართლის პროფესორი, სტრატეგიული ანალიზის ცენტრის ანალიტიკოსი

მამუკა ახვლედიანი, თბილისის საქალაქო სასამართლოს ყოფილი თავმჯდომარე

ირაკლი გაბრიჩიძე, ადვოკატი

ლაშა ტუღუში, ლიბერალური აკადემია

თორნიკე ბაქრაძე, ადვოკატი/მედიატორი

კონსტიტუციის 42-ე მუხლი

ადამიანის უფლებათა ცენტრი

კავშირი “საფარი”

ევროპის ფონდი

საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველო

ადამიანის უფლებების სწავლებისა და მონიტორინგის ცენტრი (EMC)

ღია საზოგადოების ფონდი

ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტი (IDFI)

სამოქალაქო ინტეგრაციის ფონდი

საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია

საქართველოს დემოკრატიული ინიციატივა (GDI)

საქართველოს გაეროს ასოციაცია

მწვანე ალტერნატივა

პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის (PHR)

სამოქალაქო საზოგადოების ინსტიტუტი

ირაკლი კუპრაძე, აქტივისტი

„კონსტიტუციის 42-ე მუხლმა“ პროექტ „სამუშაო ადგილებზე შევიწროების/სექსუალური შევიწროების წინააღმდეგ ბრძოლა განათლების, სამართლებრივი კონსულტაციების/იურიდიული დახმარების და ადვოკატირების გზით“ ფარგლებში ესეების კონკურსი გამართა.

კონკურსისი თემატიკა იყო "სექსუალური შევიწროება სამუშაო ადგილზე - პრევენცია და გამოწვევები".

კონკურსის მიზანს წარმოადგენდა,  სამუშაო ადგილზე სექსუალური შევიწროების, როგორც დისკრიმინაციის ერთ-ერთი ფორმის და მის წინააღმდეგ ბრძოლის სამართლებრივი მექანიზმების შესახებ სტუდენტების ცნობიერების ამაღლება.

ესეების კონკურსში მონაწილეობა შეეძლოთ ნებისმიერი უნივერსიტეტის სამართლის ფაკულტეტის ბაკალავრიატის მესამე და მეოთხე კურსის, ასევე მაგისტრატურის სტუდენტებს.

18 თებერვალს პროექტის იურისტმა ნინო ტაგანაშვილმა ესეების კონკურსში მონაწილეებს  სერთიფიკატები გადასცა.