11 სექტემბერს, 13:00 საათზე, ადამიანის უფლებათა სახლში კოალიცია „დამოუკიდებელი და გამჭვირვალე მართლმსაჯულებისთვის“ მამუკა ხაზარაძისა და ბადრი ჯაფარიძის ადვოკატებს შეხვდა.

შეხვედრაზე თიბისი ბანკის ადვოკატებმა არასამთავრობო ორგანიზაციის წარმომადგენლებს მამუკა ხაზარაძისა და ბადრი ჯაფარიძის წინააღმდეგ მიმდინარე სისხლის სამართლის საქმის მასალები გააცნეს.

იმ ფონზე, როცა თიბისი ბანკის დამფუძნებლების წინააღმდეგ მიმდინარე გამოძიება ბევრ ლეგიტიმურ კითხვას აჩენს, კოალიციის შეხვედრის მიზანი იყო დეტალურად გაცნობოდნენ საქმეში არსებულ მასალებს, რათა შემდგომ მოამზადონ მტკიცებულებებზე დაფუძნებული, დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი შეფასება.

შეხვედრა დისკუსიის რეჟიმში წარიმართა.

8 სექტემბერს, საქართველოს პარლამენტი მთავრობის ახალი შემადგენლობისთვის ნდობის გამოცხადების საკითხს უყრის კენჭს. გვინდა, მოვუწოდოთ საქართველოს პარლამენტის წევრებს, განურჩევლად მათი პარტიული კუთვნილებისა და პოლიტიკური პოზიციისა, მხარი არ დაუჭირონ გიორგი გახარიას პრემიერ-მინისტრად დანიშვნას.
 
გიორგი გახარიას საქმიანობის მიმართ საზოგადოებაში არაერთი ლეგიტიმური პრეტენზია არსებობს. მათ შორისაა ხორავის ქუჩის, პოეტ ზვიად რატიანის, თბილისის კლუბების და პანკისის სპეცოპერაციის საქმეები. თუმცა, მოცემულ მომენტში, ყურადღებას ვამახვილებთ 20-21 ივნისის აქციის ძალადობრივი დაშლის საკითხზე. როგორც ცნობილია, აქციის დაშლისას, 200-ზე მეტი მოქალაქე და ათობით ჟურნალისტი მძიმედ დაშავდა, ხოლო რამდენიმე ადამიანს გამოუსწორებელი ფიზიკური და ფსიქოლოგიური ზიანი მიადგა. 20-21 ივნისის აქციის ძალადობრივი დაშლის გამო საზოგადოებრივი პროტესტი ამ დრომდე არ წყდება.
 
ბოლო სამი თვის მანძილზე, საქართველოს მთავრობა და საპარლამენტო უმრავლესობა საზოგადოებას არწმუნებდა, რომ შესაბამისი ორგანოები საპოლიციო უფლებამოსილების გადამეტების ფაქტებს დროულად გამოძიებდნენ. თავად გახარიას განცხადებით, აქციის დაშლის დროს პოლიციის მიერ სისტემური შეცდომების აღმოჩენის შემთხვევაში, ის არამხოლოდ დატოვებდა თანამდებობას, არამედ, პოლიტიკურთან ერთად, სამართლებრივ პასუხისმგებლობასაც აიღებდა.
 
ახლა, როცა ჯერ კიდევ – ფორმალურადაც კი – არ დასრულებულა 20-21 ივნისის აქციების გამოძიების პროცესი და არ არის გარკვეული სამინისტროს ხელმძღვანელის პასუხისმგებლობის საკითხი, პრემიერ-მინისტრად გიორგი გახარიას კანდიდატურის წარდგენა არის საჯარო პოლიტიკური დაპირების შეუსრულებლობა და საზოგადოების კრიტიკული განწყობების უგულებელყოფა. ასეთი მიდგომა მძიმე დარტყმას მიაყენებს სახელმწიფო ინსტიტუტების მიმართ საზოგადოების ისედაც სუსტ და მყიფე ნდობას, და არსებითად გამორიცხავს მიმდინარე გამოძიების ობიექტურად და სამართლიანად დასრულების შესაძლებლობას.
 
არსებული მდგომარეობა მკაფიოდ გამოკვეთს პარლამენტის, როგორც ქვეყნის უმაღლესი პოლიტიკური ორგანოსა და მთავრობის მაკონტროლებლის როლს, სამართლიანად შეაფასოს გახარიას საქმიანობის შედეგები. მიგვაჩნია, რომ – სულ მცირე – მანამ, სანამ მკაფიოდ არ დადგინდება 20-21 ივნისის აქციის ძალადობრივი დაშლის საქმეზე მინისტრის პასუხისმგებლობის სახე და ფარგლები, პარლამენტმა თავი უნდა შეიკავოს გახარიას აღმასრულებელი ხელისუფლების უმაღლესი ორგანოს ხელმძღვანელის თანამდებობაზე დანიშვნისგან. პარლამენტის მიერ ამ პასუხისმგებლობის აღება, დამატებით ბიძგს მისცემს მმართველ პოლიტიკურ ძალას, საზოგადოებრივ აზრთან კონსენსუსით შეარჩიოს პრემიერ-მინისტრობის ღირსეული კანდიდატი და 2020 წლის პროპორციული საპარლამენტო არჩევნების მშვიდობიანი ჩატარება უზრუნველყოს. წინააღმდეგ შემთხვევაში, პარლამენტი ხელს შეუწყობს ქვეყანაში პოლარიზაციის ზრდას და შექმნის სამოქალაქო დაპირისპირების საფრთხეს.
 
 
 
ხელმომწერი ორგანიზაციები:
 
საქართველოს ღია საზოგადოების ფონდი
ადამიანის უფლებათა ცენტრი
მწვანე ალტერნატივა
EU Gეორგია ინფო
კავშირი საფარი
კონსტიტუციის 42-ე მუხლი
საქართველოს დემოკრატიული ინიციატივა
დემოკრატიის კვლევის ინსტიტუტი
საქართველოს ატლანტიკური საბჭო
ეკონომიკური პოლიტიკის კვლევის ცენტრი
საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია

საქართველოს კოალიცია სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოსთვის ეხმიანება რუსეთის ფედერაციის მიერ ბოლო დღეებში საოკუპაციო ზოლის გაფართოების მორიგ ფაქტს საქართველოს მიერ კონტროლირებად ტერიტორიაზე, რაც რუსეთის მხრიდან ადამიანის ფუნდამენტური უფლებების მასობრივ დარღვევას წარმოადგენს.

რუსეთის ხელისუფლების წარმომადგენლების მიერ ე.წ. ბორდერიზაციის პროცესი, რასაც შედეგად ახლავს საქართველოს კონტროლირებად ტერიტორიაზე მცხოვრები მოსახლეობის უფლებების ხელყოფა, 2008 წლის აგვისტოს ომის შემდეგ მალევე დაიწყო. ბორდერიზაციის ფარგლებში რუსეთის წარმომადგენლები, სამხრეთ ოსეთის/ცხინვალის რეგიონის და აფხაზეთის დე ფაქტო წარმომადგენლებთან ერთად  საოკუპაციო ზოლის გასწვრივ თვითნებურად ამონტაჟებენ სასაზღვრო ნიშნებს, ღობეებსა და მავთულხლართებს. აღნიშნული, მიზნად ისახავს, რუსეთის მიერ ოკუპირებული ტერიტორიების საქართველოს დანარჩენი ტერიტორიისგან ფიზიკურ გამოყოფას. 2017 წლის 20 ნოემბრის მდგომარეობით, საქართველოში, ბორდერიზაციის 30-ზე მეტი ინციდენტი დაფიქსირდა სამხრეთ ოსეთის/ცხინვალის რეგიონის 33 სოფლისა და აფხაზეთის 7 სოფლის  გასწვრივ.

2019 წლის 7 აგვისტოს, სამხრეთ ოსეთის/ცხინვალის რეგიონის ადმინისტრაციული საზღვრის მდებარედ, სოფელ გუგუტიანთკართან კვლავ განახლდა საოკუპაციო ძალების მიერ ხელოვნური ბარიერების აღმართვის უკანონო პროცესი, რომელიც დღემდე გრძელდება. შედეგად, სოფელში მცხოვრები ორი ოჯახის სახლი და საკარმიდამო ნაკვეთი, რომელიც მათი მთავარი საარსებო წყარო იყო, ოკუპირებულ ტერიტორიაზე აღმოჩნდა. ოჯახები იძულებულნი გახდნენ, საოკუპაციო ძალების მიერ განსაზღვრულ ვადაში, საკუთარი სახლები დაეშალათ და ნაწილები საქართველოს კონტროლირებად ტერიტორიაზე გადაეტანათ. სოფლის მოსახლეობა შიშობს, რომ ბარიერების აღმართვის პროცესის გაგრძელების შემთხვევაში მათი სახლებიც  ოკუპირებულ ტერიტორიაზე მოექცევა. საოკუპაციო ძალები კვლავ აგრძელებენ უკანონო სამუშაოებს, რის შედეგადაც, სოფლის მოსახლეობის ინფორმაციით, სოფლის სარწყავი არხი შესაძლოა მოექცეს ოკუპირებულ ტერიტორიაზე და მოსახლეობას შეეზღუდოს წვდომა წყლით მომარაგებაზე.

რუსეთის სასაზღვრო ძალების მხრიდან საოკუპაციო ხაზთან ასევე გრძელდება საქართველოს მოქალაქეთა უკანონო დაკავების ფაქტები. ა.წ. 17 აგვისტოს, გორის რაიონის სოფელ ახალუბანში, რუსმა სამხედროებმა ე.წ. საზღვრის უკანონო გადაკვეთის ბრალდებით 7 ადგილობრივი მოსახლე გაიტაცეს. არსებული ინფორმაციით, ისინი საოკუპაციო ხაზთან მდებარე სოფლის ეკლესიასთან დააკავეს. მედიაში გავრცელებული ინფორმაციით, დაკავებული პირები ცხინვალის დროებითი მოთავსების იზოლატორში იმყოფებიან. ოჯახის წევრებს არ აქვთ ინფორმაცია, თუ როდის მოხდება დაკავებულ პირთა განთავისუფლება. სოფლის მოსახლეობის ინფორმაციით, სოფელში არ არის გამაფრთხილებელი და ე.წ. სასაზღვრე ნიშნები, შესაბამისად, ადგილობრივი მოსახლეობა, შესაძლოა, გატაცების მსხვერპლი ნებისმიერ ადგილზე  აღმოჩნდეს. რუსმა სამხედროებმა ე.წ. საზღვრის უკანონო კვეთის ბრალდებით კიდევ ერთი ადგილობრივი მოსახლე ა.წ. 18 აგვისტოს, სოფელ არცევის მიმდებარე ტერიტორიიდან გაიტაცეს.

რუსეთისა და დე ფაქტო ხელისუფლების წარმომადგენლების მიერ საქართველოს მოქალაქეთა თავისუფალი გადაადგილების შეზღუდვისა და თავისუფლების უკანონო აღკვეთის ფაქტები საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებთან, ადმინისტრაციული საზღვრის მიმდებარედ, წლების განმავლობაში გრძელდება. სახალხო დამცველის ხელთ არსებული ინფორმაციით, 2011 წლიდან 2018 წლის ჩათვლით, აფხაზეთისა და სამხრეთ ოსეთის/ცხინვალის რეგიონის ადმინისტრაციულ საზღვართან მიმდებარედ უკანონო დაკავების/გატაცების მსხვერპლი 2706 ადამიანი გახდა. ოკუპირებულ ტერიტორიებზე თავისუფლების აღკვეთის დაწესებულებებში დაკავებულთა მიმართ ადგილი აქვს არასათანადო მოპყრობის ფაქტებს. ამასთან, დაკავების ადგილებში პირობები, როგორც წესი, არის მძიმე და არასათანადო. დაკავებულ პირებს, ხშირ შემთხვევაში, წართმეული აქვთ ოჯახთან კონტაქტის შესაძლებლობა.

რუსეთის და აფხაზეთისა და სამხრეთ ოსეთის/ცხინვალის რეგიონის დე-ფაქტო ხელისუფლებათა მხრიდან განხორციელებული ადამიანის ფუნდამენტური უფლებების სისტემატური ხელყოფა  წარმოადგენს სამოქალაქო მოსახლეობის დევნას, რომელიც  ეთნიკური ნიშნით ხორციელდება; მართლსაწინააღმდეგო ქმედებებს  აქვთ ორგანიზებული ფორმა, რეგულარული ხასიათი და მიმართულია ადმინისტრაციული საზღვრის მიმდებარედ მცხოვრები ადამიანების წინააღმდეგ. ასეთი მდგომარეობა წლების განმავლობაში გრძელდება. შესაბამისად, აღნიშნული ქმედებები შეიცავს კაცობრიობის წინააღმდეგ მიმართული დანაშაულის ნიშნებს.

ყოველივე ზემოაღნიშნულიდან გამომდინარე, საქართველოს კოალიცია სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოსთვის მოვუწოდებთ:

საქართველოს ხელისუფლებას:

·         გამოიყენოს ყველა შესაძლო დიპლომატიური და საერთაშორისო სამართლებრივი მექანიზმი რუსეთის ფედერაციის მიერ საქართველოს ტერიტორიის ოკუპაციის დასრულების და საქართველოს მოქალაქეთა უფლებების ხელყოფის შესაჩერებლად;

·         გაააქტიუროს პატრულირება აფხაზეთისა და სამხრეთ ოსეთის/ცხინვალის რეგიონის .. გამყოფი ხაზების გასწვრივ მდებარე იმ სოფლებში, სადაც ფიქსირდება თავისუფლების უკანონო აღკვეთის და ბორდერიზაციის ფაქტები;

·         უზრუნველყოს ადამიანთა უსაფრთხოება შესაბამისი საინფორმაციო და საგანმანათლებლო საქმიანობით მაღალი რისკის ადგილებში.

რუსეთის ფედერაციას:

·         შეწყვიტოს საქართველოს ტერიტორიის ოკუპაცია, პატივი სცეს საქართველოს სუვერენიტეტსა და ტერიტორიულ მთლიანობას.

·         შეწყვიტოს უკანონო ბორდერიზაცია და ადამიანთა უფლებების მასობრივი დარღვევა, მათ შორის, საქართველოს მოქალაქეთა თავისუფლების უკანონო აღკვეთა და მათი გადაადგილების თავისუფლების უკანონო შეზღუდვა;

საერთაშორისო ორგანიზაციებსა და საზოგადოებას:

·         გაააქტიურონ ძალისხმევა აფხაზეთსა და სამხრეთ ოსეთში უფლებების მასობრივი დარღვევის წინააღმდეგ საბრძოლველად და ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მათი წარმომადგენლობის სადამკვირვებლო საქმიანობის განსახორციელებლად. 

სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს:

·         მოახდინოს მიმდინარე პროცესებზე დაკვირვება, დანაშაულის შემცველი ფაქტების შესწავლა და შესაბამისი  რეაგირება;

·         2008 წლის აგვისტოს ომის დროს ჩადენილ კაცობრიობის წინააღმდეგ და ომის დანაშაულებზე პასუხისმგებელ პირთა დროულმა გამოვლენამ და სათანადოდ დასჯამ, შესაძლოა, იქონიოს პრევენციული ეფექტი ადამიანის უფლებების ახლანდელ დარღვევებზე, შესაბამისად, უზრუნველყოს გამოძიების გონივრულ ვადაში დასრულება და დაკავების ორდერების გამოცემა მაღალი თანამდებობის პირების მიმართ, რომლებიც ყველაზე მეტად არიან პასუხისმგებელი ჩადენილ დანაშაულებში.

 

საქართველოს კოალიცია სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოსთვის წევრი ორგანიზაციები:

ადამიანის უფლებათა ცენტრი

საერთაშორისო სამართლიანობა (Justice International)

საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია (GYLA)

წამების მსხვერპლთა ფსიქო-სოციალური და სამედიცინო რეაბილიტაციის საქართველოს ცენტრი (GCRT)

კონსტიტუციის 42-ე მუხლი

კონფლიქტებისა და მოლაპარაკებების საერთაშორისო კვლევითი ცენტრი

 

საერთაშორისო ორგანიზაციები:

ნორვეგიის ჰელსინკის კომიტეტი

შინაგან საქმეთა სამინისტროს ცენტრალური კრიმინალური პოლიციის დეპარტამენტი უკვე რამდენიმე კვირაა ჯგუფური ძალადობის ორგანიზების, ხელმძღვანელობისა და მასში მონაწილეობის საფუძვლით  2019 წლის 20-21 ივნისს პარლამენტის წინ გამართულ აქციაზე მომხდარ ინციდენტს იძიებს. ამ მომენტისთვის ბრალდებულად არიან ცნობილი საქართველოს პარლამენტის წევრი ნიკა მელია, რომელსაც აღკვეთის ღონისძიების სახით გირაო და სხვა მთელი რიგი შეზღუდვები აქვს დაწესებული, ასევე პოლიტიკოსი ირაკლი ოქრუაშვილი და 17 ადამიანი, რომლებსაც აღკვეთის ღონისძიების სახით წინასწარი პატიმრობა შეუფარდეს.1 საქართველოს გენერალური პროკურატურის განცხადებით, ასევე მიმდინარეობს გამოძიება  აქციის დაშლის დროს პოლიციელების მხრიდან ძალის გადამეტების კონკრეტულ ფაქტებზე, თუმცა ამ მომენტისთვის ბრალი მხოლოდ ორ პოლიციელს აქვს წაყენებული.

სამწუხაროდ, სახელმწიფოს მხრიდან ამ დრომდე გადადგმულმა ნაბიჯებმა  გამოძიების მიუკერძოებლად და ობიექტურად წარმართვის მიმართულებით საზოგადოებაში ნდობის მოპოვება ვერ შეძლო, კერძოდ:

  1. წინასწარი პატიმრობის შესახებ პროკურატურის შუამდგომლობები უმეტესად შაბლონურია და მხოლოდ ზოგად მსჯელობას ემყარება.
  2. დღეის მდგომარეობით პასუხისგებაში არის მიცემული 19 დემონსტრანტი და მხოლოდ 2 პოლიციელი.
  3. საგამოძიებო ორგანოების მიერ გადადგმული ნაბიჯები, გარკევულ შემთხვევაში, ტოვებენ აღქმას, რომ ისინი არა საკითხის სრულ და ობიექტურ გამოკვლევას, არამედ საზოგადოებაში ბრალდებულის მიმართ ნეგატიური აზრის ფორმირებას ემსახურება. მაგალითად, შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ ბეჟან ლორთქიფანიძის საქმეზე გავრცელებული ვიდეო და მოგვიანებით, იმავე შემთხვევაზე მედიით გავრცელებული სრული ვიდეო მასალა, ობიექტურ დამკვირვებლს მომხდართან დაკავშირებით განსხვავებულ აღქმას უჩენს.

ცალსახაა, რომ 20-21 ივნისის ღამეს განვითარებული მოვლენებში ყველა მონაწილე ჯგუფის პოლიტიკური თუ სამართლებრივი პასუხისმგებლობა უნდა გამოიკვეთოს და სათანადოდ შეფასდეს. უდავოა, რომ კანონის წინაშე ყველა თანასწორია და ყველა დარღვევაზე (დემონსტრანტების თუ პოლიციის მხრიდან) სამართლებრივი რეაგირება აუცილებელია. თუმცა, ამგვარი რეაგირება კონსტიტუციისა და კანონის მოთხოვნათა მკაცრი დაცვით, დასაბუთების მაღალი სტანდარტით და საზოგადოების მაქსიმალური ინფორმირებულობით უნდა მოხდეს. მიმდინარე კრიზისის ფონზე, საზოგადოების დამოუკიდებელი ჯგუფების ფართო პროტესტის პარალელურად დემონსტრაციაში მონაწილეთა მიმართ შაბლონური შუამდომლობებისა და დაუსაბუთებელი განჩინებების საფუძველზე წინასწარი პატიმრობის მასიურად გამოყენება, ხელისუფლების მხრიდან ანგარიშსწორების სურვილზე უფრო მიუთითებს. ამ შეფასებას ამძაფრებს ისიც, რომ საზოგადოებას დღემდე, ორი შემთხვევის გარდა, არ მიუღია სრულყოფილი პასუხი 20-21 ივნისს მოძალადე პოლიციელების მიმართ გატარებული რეალური ზომების შესახებ, კერძოდ დღემდე არ მომხდარა ყველა კანონდარმღვევი პოლიციელების გამოვლენა და პასუხისმგებლობაში მიცემა. ამასთან არც შინაგან საქმეთა მინისტრის მხრიდან მომხდარა პოლიტიკურ პასუხისმგებლობის გაზიარება, არც დემონსტრაციის დაშლისას გამოკვეთილი სისტემური პრობლემები არ ყოფილა გაანალიზებული და გააზრებული.

 

საერთაშორისო გამჭვირვალობა-საქართველო

საქართველოს დემოკრატიული ინიციატივა

ადამიანის უფლებათა ცენტრი

კონსტიტუციის 42-ე მუხლი

ცენტრი „ემპათია“

სამართლიანი არჩევნებისა და დემოკრატიის საერთაშორისო საზოგადოება

მედიის განვითარების ფონდი

კვლევითი ჟურნალისტიკისა და ეკონომიკური ანალიზის ცენტრი 

ადამიანის უფლებების სწავლებისა და მონიტორინგის ცენტრი

 



1 ერთ-ერთ დაკავებულს, ბეჟან ლორთქიფანიძეს ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების გამო 10 აგვისტოს წინასწარი პატიმრობა გირაოთი შეეცვალა.

კონსტიტუციის 42-ე მუხლი დაინტერესდა საკითხით შეეძლო თუ არა საკასაციო სასამართლოს გირგვლიანის საქმეზე ალტერნატიული გადაწყვეტილების მიღება იმდროინდელი კანონმდებლობის და სასამართლო პრაქტიკის ფონზე. ეს საკითხი განსაკუთრებით აქტუალური გახდა მას შემდეგ, რაც სააპელაციო სასამართლოში უვადოდ გამწესებულმა მოსამართლე ლევან მურუსიძემ თავის საჯარო გამოსვლებში არაერთხელ განაცხადა, რომ ამ საქმეზე განსხვავებული გადაწყვეტილების მიღება იყო შეუძლებელი.

 

საკითხის გამოკვლევის მიზნით კონსტიტუციის 42-ე მუხლმა შეისწავლა ლევან მურუსიძის მონაწილეობით სააპელაციო სასამართლოში დაბრუნებული ყველა (სულ 105) საქმე, ასევე კერძო განჩინებების ხელმისაწვდომი პრაქტიკა. სასამართლო პრაქტიკის შესწავლის შედეგად გამოიკვეთა, რომ იმ შემთხვევებში, თუ საქმეში არსებობდა დაუდგენელი ფაქტები,  ურთიერთსაწინააღმდეგო მტკიცებულებები, უხეშად დარღვეული იყო მხარის უფლებები, ასეთ საქმეს, როგორც წესი, საკასაციო პალატა აბრუნებდა ხელმეორე განხილვისთვის და სააპელაციო სასამართლოს აძლევდა მითითებებს დარღვევების გამოსწორების მიზნით. შესაბამისად, "გირგვლიანის საქმეზე" სააპელაციო სასამართლოს გადაწყვეტილების ძალაში დატოვებით საკასაციო სასამართლომ გადაუხვია მის მიერ დამკვიდრებულ პრაქტიკას და მიიღო განსხვავებული გადაწყვეტილება, რაც სავარაუდოდ პოლიტიკური ზეწოლით იყო განპირობებული.

 

საქმეში არსებული მრავალრიცხოვანი კანონდარღვევების ფონზე, საკასაციო სასამართლოს ასევე ვალდებული იყო გამოეტანა კერძო განჩინება და მოეთხოვა სამართლებრივი ზომების გატარება ამ დარღვევების ჩამდენი პირების (მოსამართლეების, გამომძიებლების, პროკურორების, ა.შ.) მიმართ. 

 

კონსტიტუციის 42-ე მუხლის დასკვნის პროექტი წარმოდგენილი და განხილული 2019 წლის 27 ივლისის კონფერენციაზე, ხოლო მიღებული შენიშვნები აისახა დასკვნის საბოლოო ვერსიაში. 

 

დასკვნის საბოლოო ვერსია: უზენაესი სასამართლოს მიერ გირგვლიანის საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილების ანალიზი სასამართლოს პრაქტიკის ფონზე.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

თბილისის ადამიანის უფლებათა სახლი და მისი წევრი ორგანიზაციები შეშფოთებას გამოვთვქვამთ 20 ივნისის შემდეგ თბილისში ანტისაოკუპაციო პროტესტის ფონზე გახშირებული დაკავებების და სისხლისსამართლებრივი დევნის გამო, რაც საზოგადოებაში დასაბუთებულ კითხვებს აჩენს და მოუწოდებენ საქართველოს ხელისუფლებას, თავი შეიკავოს ადამიანის უფლებების დარღვევისა და ხელისუფლებისადმი კრიტიკულად განწყობილ პირთა რეპრესიებისაგან.

ხელისუფლებამ 20 ივნისის საპროტესტო აქცია ძალის გადამეტებით დაშალა.  მოქალაქეების მცირე ჯგუფის პარლამენტში შესვლის მცდელობის საპასუხოდ სამართალდამცავებმა გამოიყენეს რეზინის ტყვიები, ცრემლსადენი გაზი და წყლის ჭავლი წინასწარი გაფრთხილების გარეშე, პარლამენტის მიმდებარედ მყოფ პირთა სტატუსის განურჩევლად. არაპროპორციული ძალის გამოყენების შედეგად საჭირო გახდა 240 ადამიანის გადაყვანა სამედიცინო დაწესებულებებში, მინიმუმ ორმა დაკარგა მხედველობა ცალ თვალში, რამდენიმე პირი მძიმედ დაშავდა, სხეულის დაზიანება მიიღო 30-ზე მეტმა ჟურნალისტმა და მედიის წარმომადგენელმა. ყველაზე მძიმე დაზიანებები პოლიციის თანამშრომლების მიერ გამოყენებული რეზინის ტყვიებით იყო გამოწვეული.

თბილისის ადამიანის უფლებათა სახლის წევრი ორგანიზაციები მოვუწოდებთ საქართველოს ხელისუფლებას, გამოიძიოს 20 ივნისის ღამეს სამართალდამცავების მიერ ძალის გადამეტების ფაქტები და დააყენოს შესაბამისი პირების როგორც პოლიტიკური, ისე სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის საკითხი.

20 ივნისის მოვლენების შემდგომ ხელისუფლებამ თვალსაჩინო რეპრესიული მეთოდების გამოყენება დაიწყო; 20-21 ივნისის ღამეს ანტისაოკუპაციო აქციაში მონაწილე 10-ზე მეტ პირს ბრალი წარდგენილი აქვს  ჯგუფურ ძალადობრივ ქმედებისთვის (სისხლის სამართლის კოდექსის 225-ე მუხლის მეორე ნაწილი). მათ შორის არიან პარლამენტის ოპოზიციონერი დეპუტატი ნიკანორ მელია, კონსერვაციის ცენტრ „ნაკრესის“ თანამშრომელი, ბიოლოგი ბეჟან ლორთქიფანიძე და პანკისში, სპეცოპერაციისას მოკლული 19 წლის თემირლან მაჩალიკაშვილის მამის, მალხაზ მაჩალიკაშვილის ძმისშვილი. საჯაროდ გავრცელებული ინფორმაციით მათ წინააღმდეგ წარდგენილი ბრალდებები უკიდურესად ბუნდოვანი და არადამაჯერებელიაშინაგან საქმეთა სამინისტროში აცხადებენ, რომ გამოძიება კვლავ ინტენსიურად მიმდინარეობს 20-21 ივნისს პარლამენტის წინ განვითარებულ მოვლენებთან დაკავშირებით, საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 225-ე და 315-ე მუხლებით.

შემაშფოთებელია ისიც, რომ ამ მოვლენების ფონზე, მას შემდეგ, რაც მამუკა ხაზარაძემ გაავრცელა განცხადება საზოგადოებრივი მოძრაობის დაფუძნების შესახებ, საქართველოს მთავარმა პროკურატურამ უკანონო შემოსავლების ლეგალიზაციის საფუძვლით, სისხლის სამართლის კოდექსის 194-ე მუხლით, ბრალი წარუდგინა თიბისი ბანკის დამფუძნებლებს – მამუკა ხაზარაძეს და ბადრი ჯაფარიძეს.

ასევე, შემაშფოთებელია ბოლო დროს მედიაზე ზეწოლისა და  სავარაუდო პოლიტიკურად მოტივირებული სისხლისსამართლებრივი დევნის საქმეები:

პარტია „გამარჯვებული საქართველოს“ ლიდერი ირაკლი ოქრუაშვილი 20 ივნისის მოვლენებთან დაკავშირებით სსკ-ის 225-ე მუხლით დააკავეს, რაც ჯგუფური ძალადობის ორგანიზებას, ხელმძღვანელობას ან მასში მონაწილეობას გულისხმობს. მნიშვნელოვანია, რომ 20 ივნისის საქმეზე გამოძიება 23 ივლისს დაიწყო, რაც საეჭვოდ დაემთხვა ირაკლი ოქრუაშვილის მიერ 19 ივლისს გაკეთებულ განცხადებას „რუსთავი 2“-ის მფლობელობაზე პრეტენზიის ქონისა და ქიბარ ხალვაშისა და „პანორამას“ წილების დაყადაღების მოთხოვნის შესახებ.

ტელეკომპანია „რუსთავი 2“-ის ყოფილ გენერალურ დირექტორს, ნიკა გვარამიას ასევე ბრალი წაუყენეს მას შემდეგ, რაც მან ახალი ტელევიზიის გახსნა დააანონსა.

ხელისუფლებისადმი კრიტიკულად განწყობილი ტელეკომპანია „ტვ პირველის“-ის დამფუძნებელი ვატო წერეთელი დაიბარეს გამოკითხვაზე და მას აქვს ვარაუდი, რომ მამამისის წინააღმდეგ სისხლის სამართლის საქმე აღიძვრება, მასზე მანიპულაციისთვის.

ზემოთჩამოთვლილი მოვლენების ჯაჭვი აჩვენებს, რომ ხელისუფლება ცდილობს ჩაახშოს მის წინააღმდეგ არსებული სამოქალაქო პროტესტი და წინააღმდეგობა მეთოდებით, რომელიც უხეშად არღვევს ადამიანის უფლებებს და ეწინააღმდეგება დემოკრატიული და სამართლებრივი სახელმწიფოს იდეას.

თბილისის ადამიანის უფლებათა სახლი და მისი წევრი ორგანიზაციები მოვუწოდებთ სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებს და მმართველ პოლიტიკურ ძალას:

  • აწარმოოს გამჭვირვალე გამოძიება 20-21 ივნისის აქციის არაპროპორციული და ძალისმიერი მეთოდებით დაშლის ფაქტზე და მხოლოდ საკმარისი მტკიცებულებების არსებობის პირობებში დაიწყოს სისხლის სამართლებრივი დევნა
  • შეწყვიტოს პოლიტიკური მოწინააღმდეგეების საეჭვო დაკავებები და არ შეზღუდოს მოქალაქეთა კანონიერი პროტესტი და აზრის გამოხატვის თავისუფლება.
  • არ შეუქმნას საფრთხე, მათ შორის საეჭვო სისხლის სამართლის საქმეთა ინიცირებით, ხელისუფლებისადმი კრიტიკულად განწყობილი მედიის ფუნქციონირებას და სარედაქციო დამოუკიდებლობას.
  • საქართველოს მთავარმა პროკურატურამ დაიცვას კანონის უზენაესობა და სისხლის სამართლის საქმეთა გამოძიება აწარმოოს არა შერჩევითი მართლმსაჯულების, არამედ დანაშაულის მნიშვნელობისა და სიმძიმის, ასევე სავარაუდო დანაშაულის შედეგად დაზარალებულ პირთა ინტერესებისა და მოთხოვნების გათვალისწინებით.

თბილისის ადამიანის უფლებათა სახლის სახელით წევრი ორგანიზაციები:

ადამიანის უფლებათა ცენტრი;

კონსტიტუციის 42-ე მუხლი;

მედიის ინსტიტუტი;

საფარი;

წამების მსხვერპლთა ფსიქოსოციალური და სამედიცინო რეაბილიტაციის ცენტრი.

ვეხმაურებით საქართველოს პროკურატურის მიერ ტელეკომპანია „რუსთავი 2-ის“  ყოფილი გენერალური დირექტორის, ნიკა გვარამიასათვის, ბრალის წარდგენის შესახებ გაკეთებულ განცხადებას.

ამ ეტაზე პროკურატურის მიერ წარმოდგენილი ინფორმაცია საქმის სრული შეფასების საშუალებას არ იძლევა, თუმცა ბოლო თვეების განმავლობაში განვითარებული მოვლენებიდან ჩანს, რომ საგამოძიებო ორგანოები განსაკუთრებულად გააქტიურდნენ ხელისუფლების ოპონენტებისა და იმ პირების მიმართ, რომლებსაც პირდაპირი ან ირიბი კავშირი აქვთ კრიტიკული სარედაქციო პოლიტიკის მქონე მედიასთან. სამართალდამაცავების ქმედებები, როგორც წესი, ხელისუფლების აგრესიულ რიტორიკას ემთხვევა. 

ცხადია, რომ პროკურატურა დაჩქარებულად და უკიდურესად შემჭიდროებულ ვადებში მოქმედებს ნიკა გვარამიას წინააღმდეგ და მას ბრალი წინა თვეში შეტანილი განცხადების საფუძველზე უკვე წარედგენა მაშინ, როდესაც არსებობს მაღალი საზოგადოებრივი ინტერესის მქონე ბევრი საქმე, რომელთა დაკავშირებითაც გამოძიების მსგავსი ოპერატიულობა არ შეიმჩნევა. ასევე, გასათვალისწინებელია, რომ პროკურატურის გააქტიურება ნიკა გვარამიას ახალი ტელევიზიის შექმნის შესახებ გაკეთებულ განცხადებას ემთხვევა.  

აღნიშნული გარემოებები გვაფიქრებინებს, რომ ეს საქმე შესაძლოა პოლიტიკურად მოტივირებული იყოს და მიზნად ოპონენტების და კრიტიკული მედიის დევნას ისახავდეს.

მოვუწოდებთ საქართველოს პროკურატურას, წარმოადგინოს კონკრეტული წონადი მტკიცებულებები აღნიშნულ საქმესთან დაკავშირებით, იმოქმედოს კანონის და არა მმართველი პარტიის ინტერესების შესაბამისად.

 

 

 

საერთაშორისო გამჭვირვალობა-საქართველო

სამართლიანი არჩევნებისა და დემოკრატიის საერთაშორისო საზოგადოება

საქართველოს რეფორმების ასოციაცია

საფარი 

საზოგადოება და ბანკები

საქართველოს დემოკრატიული ინიციატივა

საქართველოს ატლანტიკური საბჭო 

კვლევითი ჟურნალისტიკისა და ეკონომიკური ანალიზის ცენტრი

ეკონომიკური პოლიტიკის კვლევის ცენტრი

ღია საზოგადოების ფონდი

ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტი

საქართველოს გაეროს ასოციაცია

მედიის განვითარების ფონდი 

კონსტიტუციის 42-ე მუხლი

რუსეთ-საქართველოს 2008 წლის ომიდან მეთერთმეტე წლისთავზე რუსეთის ფედერაცია ისევ აგრძლებს საქართველოს ტერიტორიის ოკუპაციას და უხეშად არღვევს ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ მხარეებს შორის მიღწეულ შეთანხმებას. პარალელურად, საოკუპაციო ხაზის მიმდებარედ გრძელდება მავთულხლართებისა და საფორტიფიკაციო ნაგებობების აღმართვა, მშვიდობიანი მოსახლეობისთვის თავისუფალი გადაადგილების შეზღუდვა, მათი მოტაცება, წამება და  მკვლელობები.

სამწუხაროა, რომ აღნიშნულის მიუხედავად საქართველოს ხელისუფლების წარმომადგენლები ვიწრო პარტიულ ხედვებს სახელმწიფოს ინტერესებზე წინ აყენებენ და აგრძელებენ ისეთი განცხადებების გაკეთებას, რომლითაც ომის დაწყებაში საქართველოს წინა ხელისუფლებას ადანაშაულებენ. ამ გზით ისინი იზიარებენ ოკუპანტი სახელმწიფოს პრეზიდენტის პუტინის პოზიციებს და ემსახურებიან რუსული დეზინფორმაციის გავრცელებას.

გასათვალისწინებელია, რომ ტალიავინის დასკვნის მიხედვით რუსული სამხედრო ოპერაციის ოფიცალურ დაწყებამდე ცხინვალის რეგიონში უკვე შემოსული იყვნენ რუსული არმიის შენაერთები, რომლებიც არ სარგებლობდნენ სამშვიდობო ძალების მანდატით, ხოლო 2008 წლის მაისში რუსეთის ფედერაციამ აფხაზეთში სარკინიგზო ჯარების დანაყოფი შეიყვანა. რუსეთის პრეზიდენტის ვლადიმერ პუტინის განცხადებით საქართველოს წინააღმდეგ ომის გეგმა რუსეთის გენერალურმა შტაბმა 2006 წელს შეიმუშავა.

სამოქალაქო საზოგადოების კოალიცია “ევრო-ატლანტიკური საქართველოსთვის” წარმომადგენლები მკაცრად ვგმობთ საქართველო-რუსეთის ომის მეთერთმეტე წლისთავზე საქართველოს ხელისუფლების წარმომადგენლების მიერ გაკეთებულ განცხადებებს. მოვუწოდებთ მათ თავი შეიკავონ ისეთი პოზიციის დაფიქსირებისგან, რომელიც საფრთხეს უქმნის საქართველოს სახელმწიფოებრიობას, სუვერენიტეტს, ტერიტორიულ მთლიანობას და რუსეთის ინტერესებს ემსახურება.  


ხელმომწერი ორგანიზაციები:

ღია საზოგადოების ფონდი

მწვანე ალტერნატივა

საქართველოს ატლანტიკური საბჭო

ეკონომიკური პოლიტიკის კვლევის ცენტრი

საზოგადოება და ბანკები

ადამიანის უფლებათა ცენტრი

ცენტრი „ემპათია“

კონსტიტუციის 42-ე მუხლი

საქართველოს რეფორმების ასოციაცია (GRASS)

საქართველოს პოლიტიკის ინსტიტუტი

სამართლიანი არჩევნებისა და დემოკრატიის საერთაშორისო საზოგადოება (ISFED)

თერთმეტი წელი გავიდა რუსეთ-საქართველოს ომიდან. 2008 წლის აგვისტოს ომმა უმძიმესი შედეგები მოუტანა ქვეყანას. მიუხედავად ამისა, დღემდე არ მომხდარა მართლმსაჯულების აღსრულება, დამნაშავე პირთა დასჯა და დაზარალებულთათვის სამართლიანობის და მათი უფლებრივი მდგომარეობის აღდგენა.

2008 წლის აგვისტოს ომს ასეულობით ადამიანი ემსხვერპლა, არაერთი მშვიდობიანი მოქალაქე დაზარალდა და შეილახა მათი ფუნდამენტური უფლებები. მათ მიმართ ადგილი ჰქონდა სერიოზულ და მასობრივ დარღვევებს, მათ შორის, ეთნიკურ წმენდას კონფლიქტის რეგიონში მცხოვრები ეთნიკურად ქართველი პირების მიმართ, სამოქალაქო მშვიდობიანი მოსახლეობის განზრახ მკვლელობის, გაუჩინარების, უძრავი ქონების მასობრივი განადგურების, იძულებითი გამოდევნის, უკანონო  პატიმრობის, ტყვეობის, წამებისა და არაადამიანური მოპყრობის ფაქტებს.

აღნიშნულ აქტებს, რომლებიც ომისა და კაცობრიობის წინააღმდეგ მიმართულ დანაშაულებს წარმოადგენს, ამჟამად სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლო იძიებს. გამოძიებას მნიშვნელოვანი გამოწვევები ახლავს თან, მათ შორის, სასამართლოს საქმიანობისა და მიმდინარე გამოძიების შესახებ დაზარალებული თემისა და ფართე საზოგადოების აქტიური ინფორმირების ნაკლებობა, ომის შემდეგ ხანგრძლივი პერიოდის გასვლა და რუსეთის უარი სასამართლოსთან თანამშრომლობაზე. აღნიშნული გამოწვევები შესაძლოა, დაბრკოლებას წარმოადგენდეს სრულყოფილი გამოძიების წარმოების, მიმდინარე პროცესში დაზარალებულთა ეფექტიანი ჩართულობის უზრუნველყოფის და სამართლიანობის აღსრულების კუთხით.  გამოწვევები დეტალურად არის მიმოხილული სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს საქართველოს კოალიციის წევრი ორგანიზაციების მიერ ახლახანს გამოცემულ ანგარიშში - „ათი წელი აგვისტოს ომიდან - დაზარალებულთა მდგომარეობა საქართველოში“.

აგვისტოს ომიდან 11 წლის შემდეგაც დაზარალებული ადამიანები ყოველდღიურ ცხოვრებაში მრავალ პრობლემას აწყდებიან, ხოლო სახელმწიფოს მიერ შეთავაზებული სერვისები არასაკმარისია მათი პირობების გასაუმჯობესებლად. სოციალურ-ეკონომიკური პრობლემები განსაკუთრებით მწვავეა იძულებით გადაადგილებულ პირთა დასახლებებში - ამ კუთხით მათ შორის, აღსანიშნავია გაუსაძლისი საყოფაცხოვრებო პირობები, დასაქმების შესაძლებლობების არარსებობა, სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობის წამოწყების შეუძლებლობა, სამედიცინო სერვისების უქონლობა, საარსებო წყაროების და განათლების ხელმისაწვდომობის ნაკლებობა.

აგვისტოს ომის შემდეგ მძიმე ვითარებაა აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონის/სამხრეთ ოსეთის გამყოფი ხაზის მიმდებარე სოფლებში, სადაც ადამიანებს ყოველდღიურ შიშში უწევთ ცხოვრება რუსი და ე.წ. ოსი და აფხაზი მესაზღვრეების მხრიდან უკანონო დაკავებებისა და გატაცებების გამო. საოკუპაციო ზოლის მიმდებარედ თავისუფლების უკანონო აღკვეთის ფაქტები უკვე რამდენიმე წელიწადია მასიურ ხასიათს ატარებს. ამასთან, განსაკუთრებით საგანგაშოა ბოლო წლების განმავლობაში ოკუპირებულ ტერიტორიებზე ან/და მის მიმდებარედ საოკუპაციო ხაზის გასწვრივ ეთნიკურად ქართველების სიცოცხლის უფლების ხელყოფის ფაქტები.

ყოველივე ზემოთ აღნიშნულიდან გამომდინარე, მნიშვნელოვნად მიგვაჩნია, საქართველოს ხელისუფლების შესაბამისმა ორგანოებმა:

-        კომპლემენტარობის პრინციპიდან გამომდინარე ეროვნულ დონეზე აწარმოონ ეფექტიანი გამოძიება და მოახდინონ საზოგადოების ინფორმირება ომის დროს მომხდარი დანაშაულების გამოძიების მიმდინარეობის თაობაზე. აგვისტოს ომის დროს რუსეთის ფედერაციის მხრიდან ჩადენილი დანაშაულების სიმძიმისა და მასშტაბების გათვალისწინებით, მნიშვნელოვანია, გატარდეს ყველა საჭირო და აუცილებელი ღონისძიება, რათა რუსეთის მხრიდან ჩადენილი ქმედებები არ დარჩეს გამოუძიებელი და დაუსჯელი.

-        გაატარონ სათანადო ღონისძიებები დევნილთა სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესების უზრუნველსაყოფად, თითოეული დასახლების ინდივიდუალური საჭიროებების გათვალისწინებით.

 

ამავდროულად, აუცილებელია, სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოსთან არსებულმა დაზარალებულთა ნდობის ფონდმა განახორციელოს მხარდაჭერის პროგრამები დაზარალებულთა დახმარების მიზნით, ხოლო სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლომ თავის მხრივ:

    ·        გააძლიეროს ცნობიერების ამაღლების კამპანიები სასამართლოს საქმიანობისა და მიმდინარე გამოძიების შესახებ დაზარალებული თემისა და ფართე საზოგადოების ინფორმირების უზრუნველსაყოფად,

·         შეიმუშავოს სტრატეგია იმ გამოწვევების გამკლავების მიზნით, რაც აღნიშნულ გამოძიებას ახლავს თან და უზრუნველყოს სასამართლოს მანდატის ეფექტიანი განხორციელება დაზარალებულთათვის სამართლიანობის აღსასრულებლად.


ხელმომწერი ორგანიზაციები:
 

ადამიანის უფლებათა ცენტრი

კონსტიტუციის 42-ე მუხლი

საერთაშორისო მართლმსაჯულება (Justice International)

საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია (GYLA)

წამების მსხვერპლთა ფსიქო-სოციალური და სამედიცინო რეაბილიტაციის საქართველოს ცენტრი (GCRT)

27 ივლისს, 10:00-ზე კონსტიტუციის 42-ე მუხლის ორგანიზებით და ფონდ „ღია საზოგადოება საქართველოს“ ფინანსური ხელშეწყობით სასტუმრო „ჰოლიდეი ინ“-ში კონფერენცია თემაზე „გირგვლიანის საქმე და სასამართლო პრაქტიკა“ გაიმართა.  

კონფერენციაზე წარმოდგენილი და განხილული იყო კონსტიტუციის 42-ე მუხლის მიერ შემუშავებული დასკვნის პროექტი "
უზენაესი სასამართლოს მიერ გირგვლიანის საქმეზე მიღებული გადაწყვეტილების ანალიზი სასამართლოს პრაქტიკის ფონზე", რომლის თანახმადაც იმდროინდელი საპროცესო კანონმდებლობის და სასამართლო პრაქტიკის მხედველობაში მიღებით საკასაციო სასამართლოს ჰქონდა შესაძლებლობა და ვალდებულება „გირგვლიანის საქმე“ დაებრუნებინა ხელახალი სასამართლო განხილვისთვის და ასევე მიეღო კერძო განჩინება. 

 

 

კონფერენციის მუშაობაში მონაწილეობა მიიღეს ადვოკატებმა, სამართლის პროფესორებმა, სტუდენტებმა და სხვა დაინტერესებულმა პირებმა.